Informacje - Gmina Kamionka

Gmina Kamionka jest gmin? wiejsk?, le?y w pó?nocnej cz??ci województwa lubelskiego, w powiecie lubartowskim. Od pó?nocy graniczy z gmin? Firlej, od wschodu z gmin? Lubartów, od po?udnia z gminami Niemce i Garbów (powiat lubelski), a od zachodu z gminami Abramów i Michów. Powierzchnia gminy wynosi 111,85 km2.


W jej sk?ad wchodzi 20 so?ectw: Amelin, Biadaczka, Bratnik, Ciemno, D?brówka, Kamionka (so?ectwa: Kamionka I, Kamionka II i Kamionka III), Koz?ówka, Kierzkówka, Kierzkówka - Kolonia, Samokl?ski, Samokl?ski - Kolonia, Siedliska, Rudka Go??bska, Staro?cin, Stanis?awów Du?y, Syry, Wólka Krasieni?ska, Zofian.

Gmina Kamionka znajduje si? w granicach prowincji Ni?u ?rodkowoeuropejskiego, w regionie Niziny Mazowieckiej (tzw. Ma?e Mazowsze), w centralnej cz??ci subregionu Równiny Lubartowskiej zwanej inaczej Wysoczyzn? Lubartowsk?. Po?o?ona jest na zachód od Lubartowa, nieco z dala od g?ównych szlaków komunikacyjnych regionu.

Rze?ba terenu.

Obszar ma charakter rozleg?ej równiny ze wzniesieniami morenowymi.

Wody powierzchniowe

Gmina le?y prawie w ca?o?ci w obr?bie zlewni rzeki Mininy, lewostronnego dop?ywu Wieprza. Minina bierze pocz?tek w Majdanie Tatarskim, poza granicami gminy, do której wp?ywa na 12,5 km swego biegu. W D?brówce rzeka przyjmuje prawostronny dop?yw zwany Krzyw? Rzek? i prowadz?cy 30% wi?cej wody ni? Minina. Poni?ej tego dop?ywu Minina p?ynie szerok?, p?ask? dolin? wy?cielon? piaskami a lokalnie torfami. Koryto rzeki jest od tego miejsca uregulowane. Minina zasila w wod? du?y kompleks stawów rybnych w Samokl?skach (powierzchnia ca?kowita - 185,5 ha). Parysówka jest najwi?kszym dop?ywem Mininy, ma d?ugo?? 17,5 km. Bierze pocz?tek z rowu melioracyjnego w Wandzinie. Dno wy?cielaj? piaski, torfy i namu?y. Koryto rzeki zosta?o w latach 70 - tych uregulowane prawie na ca?ej d?ugo?ci. Parysówka wpada do Mininy w Kierzkówce. Doliny Mininy i Parysówki by?y w warunkach naturalnych stale lub okresowo podmok?e. Po wykonaniu prac melioracyjnych zwierciad?o wody uleg?o obni?eniu o 1 - 2 metry. Charakter przeprowadzonych melioracji nie zapewni? jednak optymalnych warunków w glebie. Jest to szczególnie widoczne podczas lat suchych, kiedy nawet na obszarach nawadnianych zbiera si? tylko jeden pokos siana.

Gleby

Gmina zbudowana jest z gleb brunatnych, równie? bielicowych, kwa?nych o drobnoziarnistym sk?adzie. We wschodniej cz??ci gminy przewa?aj? gleby bielicowe wytworzone z piasków, które s? ubogie w sk?adniki pokarmowe. W dolinach rzecznych wyst?puj? czarne ziemie oraz gleby bagienne, torfowe.

Flora i fauna

Obszar gminy cechuje du?a ró?norodno?? zbiorowisk ro?linnych. Lasy s? w du?ym stopniu przekszta?cone dzia?alno?ci? cz?owieka. W wi?kszo?ci stanowi? w?asno?? prywatn?, a Lasy Koz?owieckie s? lasami pa?stwowymi nale??cymi do nadle?nictwa Lubartów, le?nictwa D?brówka. Wyst?puje tu kilka typów lasów: lasy siedlisk mokrych i wilgotnych (wierzba, topola, jesion, olcha), las i bór ?wie?y (d?b szypu?kowy, grab, brzoza, topola, sosna, lipa), las i bór mieszany - najcz??ciej wyst?puj?cy.

Po?udniowa cz??? gminy le?y w granicach Koz?owieckiego Parku Krajobrazowego i jego otuliny oraz w strefie Obszaru Chronionego Krajobrazu ,,Kozi Bór".

Zbiorowiska wodne s? siedliskiem ro?linno?ci p?ywaj?cej po powierzchni (ró?ne gatunki rz?sy, rdestnicy, w?osienicznik wodny, gr??el ?ó?ty i in.), oraz rosn?cej w ich pobli?u (pa?ki w?sko - i szerokolistne, trzcina pospolita, skrzyp b?otny, kosaciec ?ó?ty, turzyca, i in.).

Do?? du?? powierzchni? zajmuj? ??ki z wieloma gatunkami traw, oraz innych ro?lin ??kowych (babka zwyczajna, koniczyna, pi?ciornik, perz, bratek trójbarwny i in.).

Na terenie gminy wyst?puje wiele gatunków ptaków (drozd, kowalik, wilga, zi?ba, ?ab?d? niemy, b?k, perkoz, rybitwa, czapla siwa, b?otniak, brodziec, remiz i in.), ssaków (dzik, sarna, zaj?c, gryzonie, tchórzofretka, szczur wodny i in.), p?azów i gadów (jaszczurka zwinka, ?mija, kumak, ropucha, rzekotka, traszka i in.), owadów (pa? królowej, rusa?ka, trzmiel i in.)

Pomniki przyrody

Na terenie gminy zatwierdzonych jest 5 pomników przyrody:

-buk zwyczajny w Samokl?skach w parku przy Pa?acu Weyssenhoffów

-d?b szypu?kowy w Samokl?skach w parku przy Pa?acu Weyssenhoffów

-jesion wynios?y w Samokl?skach w parku przy Pa?acu Weyssenhoffów

-dwa d?by szypu?kowe w parku pa?acowym w Koz?ówce

KAMIONKA DAWNIEJ I DZI?

Gneza nazwy miejscowo?ci

Istniej? dwie wersje pochodzenia nazwy Kamionka. Pierwsza z nich mówi, ?e przed wiekami ci?gn??y si? t?dy olbrzymie lasy. Obfitowa?y one w zwierz?ta a szczególnie w kuny nazywane dawniej „kamionkami". Kamionka to zarazem dawna nazwa miary na zbo?e, wydr??onej w pniu z drzewa. Niektórzy twierdz?, ?e nazwa pochodzi od kamieni.

Najbardziej prawdopodobna wydaje si? pierwsza wersja. ?wiadczy?y o tym zabytkowe podwaliny ze starodrzewu przekazywane pokoleniem przy budowie nowych domów, zdrowe, ?ó?te jak wosk, pochodz?ce pewnie z dawnej puszczy obfituj?cej w kuny le?ne.

Krótka historia miejscowo?ci

Kamionka jest obecnie osad? i siedziba gminy, po?o?on? w odleg?o?ci 11 km na zachód od powiatowego miasta Lubartowa. Przez ponad 400 lat by?a jednak miastem. ?wiadcz? o tym zachowane ksi?gi miasta Kamionka w Archiwum Pa?stwowym w Lublinie, a pochodz? one z lat 1480 - 1811. Od roku 1576 ksi?gi te by?y prowadzone w j?zyku polskim, wcze?niej po ?acinie.

Pierwsza wzmianka o Kamionce w ?ród?ach pisanych pochodzi z roku 1415. Istnieje wprawdzie, odpis aktu datowanego na rok 1381, który proboszcz parafii Dys przedstawi? w roku 1645 Trybuna?owi Koronnemu w Lublinie, gdzie w?ród innych miejscowo?ci wymienia si? miasto Kamionk?, jest to jednak falsyfikat.

Data lokacji miasta nie jest dok?adnie znana, poniewa? nie zachowa? si? dokument lokacyjny. W roku 1450 wojewoda sandomierski Jan z Ole?nicy, za zezwoleniem króla Kazimierza Jagiello?czyka, przeniós? Kamionk? z prawa polskiego na niemieckie, co poprawi?o sytuacj? prawn? i gospodarcz? mieszka?ców. Nied?ugo potem musia?a nast?pi? erekcja miasta, gdy? dokument z roku 1458 nazywa Kamionk? miastem. Jego herbem by?y dwa skrzy?owane klucze.

W 1469 r. Kazimierz Jagiello?czyk ustali? w mie?cie targi, co sobot? i dwa jarmarki: w dzie? ?w. Piotra i Paw?a (29 czerwca) i ?w. Katarzyny (25 listopada).

Kamionka jak wi?kszo?? miast w dawnej Polsce by?a miastem prywatnym. W?a?cicielami Kamionki i ca?ego klucza okolicznych dóbr byli, poczynaj?c od XV wieku T?czy?scy, Ole?niccy, Górkowie, Szamotulscy, Dani?owicze, Micha?owscy, Pra?mowscy, Puzynowie, Niemyscy, Pep?owscy a od 1735 r. Bieli?scy i 1799 r. Zamoyscy, którzy byli równie? posiadaczami Pa?acu w Koz?ówce.

W historii Kamionki znane s? nazwiska, które od XV wieku do chwili obecnej nosz? jej mieszka?cy Borz?cki, Soszka, Wierzcho?, Ko?uch i inne.

Mimo wszystkich ogranicze? narzucanych przez dziedziców, Kamionka by?a miastem w pe?nym tego s?owa znaczeniu. Mia?a królewskie przywileje lokacyjne i w?asne organy s?dowe i administracyjne.

Miasteczko mia?o obieranego wójta, który wraz z ?awnikami tworzy? ?aw?, czyli s?d miejski oraz burmistrza, stoj?cego na czele rady. Istnia? te? pr?gierz, a prawo g?osi?o, ?e: „...w procesie za kradzie? sprawca b?dzie przez dwa dni do niego przywi?zany i otrzyma dwie?cie plag rózgami".

Kamionka od I po?owy XVI w. by?a siedzib? parafii. Pierwotnie od po?owy XV w. modlono si? w ko?ciele drewnianym (prawdopodobnie by? fili? ko?cio?a parafii w Dysie). Ko?ció? murowany wzniesiono pod koniec XV lub na pocz?tku XVI w.

Polska ludno?? Kamionki by?a w ca?o?ci katolicka (mieszkaj?cy w Kamionce ?ydzi, jak we wszystkich miastach polskich nie posiadali obywatelstwa miejskiego). Nawet w okresie reformacji ogromna wi?kszo?? mieszka?ców zosta?a wierna katolicyzmowi. Jednak ko?ció? zosta? na krótki czas oddany kalwinom (ok. 1570 - ok. 1610). Po oddaniu ko?cio?a katolikom zosta? ponownie konsekrowany.

Wojny z po?owy XVII w. przynios?y Kamionce bardzo du?e zniszczenia.

W 1656 r. w czasie najazdu Szwedów zniszczeniu uleg?o wiele dokumentów w tym dawne przywileje królewskie.

G?ównym zaj?ciem mieszka?ców by?o rolnictwo, a najwa?niejszym rzemios?em by?o tkactwo. Ju? w XVIII wieku Kamionka znana by?a z wyrobu p?ócien oraz samodzia?ów z we?ny owczej. W latach 1831 - 1866 istnia? cech tkaczy - p?ócienników. Domy mieszkalne by?y wykonane z drewna i poszyte s?om?, tylko nieliczne z nich by?y kryte dachówk?. W 1886 roku by?o 257 domów w tym cztery murowane. Taka zabudowa by?a szczególnie podatna na zagro?enie po?arowe.

W latach 1816 i 1846 miejscowo?? uleg?a zniszczeniu w czasie dwóch wielkich po?arów, a niebrukowane ulice przez ponad pó? roku ton??y w b?ocie.

Po trzecim rozbiorze Kamionka znalaz?a si? pod panowaniem Austrii, w granicach tzw. Galicji Zachodniej. Po 1809 r. wesz?a w sk?ad Ksi?stwa Warszawskiego, by po 1815 r. sta? si? cz??ci? Królestwa Polskiego, zwi?zanego z Rosj?.

Powoli do Kamionki zacz??a dociera? o?wiata. W r. 1809 istnia?a tu szko?a „arbitralno?ci obywateli zostawiona", tzn. dzieci uczy? prywatnie op?acany przez rodziców nauczyciel. W 1818 r. zosta?a utworzona szko?a elementarna, pozostaj?ca pod opiek? w?adz Królestwa Polskiego, która istnia?a do 1829 r. Ponownie otworzono j? w 1838 r., ale dzia?a?a z przerwami.

Najbardziej dramatycznym wydarzeniem w XIX wieku by? udzia? obywateli Kamionki w powstaniu styczniowym. „W nocy z 22 na 23 stycznia 1863 roku sprzysi??eni z Kamionki i Koz?ówki ?ci?gali do folwarku skrobowskiego (miejscowo?? Skrobów k. Lubartowa), gdzie po kilku godzinach zebra?a si? niewielka partia uzbrojona w dr?gi. Wraz z grup? spiskowców z Lublina zaatakowali garnizon rosyjski w Lubartowie". Po zaci?tej walce bitwa zako?czy?a si? pora?k? powsta?ców. S?d polowy skaza? na kar? ?mierci pi?ciu powsta?ców w?ród nich Józefa Meksu?? z Kamionki. W okresie rewolucji 1905 -07 wróci?o z zes?ania z Syberii po przesz?o 40-latach tylko trzech mieszka?ców Kamionki. W roku 1869 Kamionka utraci?a prawa miejskie, otrzyma?a status osady i sta?a si? od tej pory siedzib? gminy.

W 1900 ostatnim roku XIX stulecia, post?p cywilizacyjny rozpocz?? si? od otwarcia apteki w Kamionce. O?ywienie gospodarcze nast?pi?o dopiero w pierwszej po?owie XX wieku. Wp?yn??o na to niew?tpliwie za?o?enie w 1904 roku, z inicjatywy ks..Jana Gali?skiego, Spó?dzielni Spo?ywców „Przezorno??". Jej g?ównym zadaniem by?o dostarczanie mieszka?com osady niezb?dnych produktów i towarów gospodarstwa domowego. W 1912 roku powsta?a w Kamionce Spó?ka Mleczarska. Ju? w 1907 r. z inicjatywy mieszka?ców Kamionki powo?ano Stra? Po?arn?.

Podczas I wojny ?wiatowej, w 1915 roku w pobli?u Kamionki, w bagnistych lasach zwanych Kryjamami, toczy?y si? zaci?te walki mi?dzy wojskami rosyjskimi i austriackimi, wspieranymi przez polskich legionistów. W Kamionce przebywa? wówczas komendant Legionów Józef Pi?sudski a jego sztab mia? siedzib? na plebanii.

Wa?nym wydarzeniem w dwudziestoleciu mi?dzywojennym by?a budowa drogi bitej z Lubartowa do Kamionki i Michowa. W roku 1921 w Kamionce by?o 340 domów i 2257 mieszka?ców, do roku 1939 liczba mieszka?ców wzros?a do oko?o 2500. G?ównym ?ród?em utrzymania by?o nadal rolnictwo i tkactwo. Istnia?a równie? stra? po?arna i kó?ko rolnicze.

Kamionka jako jedna z pierwszych miejscowo?ci w Polsce pad?a ofiar? hitlerowskich represji w czasie II wojny ?wiatowej. Dnia 11 listopada 1939 roku grupa konspiratorów z Kamionki zorganizowa?a obchody ?wi?ta niepodleg?o?ci. Poniewa? Niemcy nie znali wszystkich uczestników zebrania, dn. 15 listopada aresztowano ca?? miejscow? inteligencj?. Dnia 6 stycznia 1940 roku zosta?o rozstrzelanych w Lublinie 17 mieszka?ców Kamionki. Nazwiska pomordowanych zapisane s? na tablicy znajduj?cej si? w centrum miejscowo?ci, która upami?tnia te tragiczne wydarzenia.Opis aresztowania nauczyciela Wincentego Cyfrowicza przedstawiony przez pani? Mari? Daniewsk? z Kamionki: „Pan Wincenty Cyfrowicz by? od 1 wrze?nia 1939 roku kierownikiem szko?y w Kamionce. Poniewa? Niemcy j? zaj?li lekcje odbywa?y si? w budynku przy skrzy?owaniu ulicy Kockiej i Lubartowskiej. W?a?nie trwa?y lekcje, gdy w Kamionce pojawi? si? samochód. Przyszed? gospodarz domu pan Lamberg i powiedzia? do pana Cyfrowicza, ?e w Kamionce aresztuj? wszystkich nauczycieli. Zaproponowa?, ?e otworzy tylne drzwi ?eby mo?na by?o uciec. Pan Cyfrowicz jednak nie chcia? ucieka? i powiedzia? - jestem Polakiem i mam odwag? umrze? na swoim posterunku. Uspokoi? dzieci i czeka? na przyj?cie Niemców. Nied?ugo potem weszli Niemcy podeszli do niego i co? powiedzieli po niemiecku. Pan Cyfrowicz powiedzia? swojemu synowi, który by? w klasie, aby zawiadomi? mam? i ?eby si? nie martwili. Za?o?y? p?aszcz i wyszed? z klasy. By?o to 15 listopada 1939 roku". Do domu ju? nie powróci?.

W 1942 roku Kamionka sta?a si? g?ównym o?rodkiem tajnego nauczania w powiecie lubartowskim. Prac? tajnych kompletów kierowa? proboszcz parafii ks. Micha? S?owikowski.

Obszar gminy Kamionka, tak jak i teren ziemi Lubartowskiej zosta? wyzwolony przez 27 Wo?y?sk? Dywizj? Piechoty AK w lipcu 1944 r. Sztab 27 WDP AK stacjonowa? w pa?acu w Koz?ówce, co zosta?o upami?tnione tablic?, która umieszczona jest przy g?ównym wej?ciu do budynku pa?acu

Po wojnie pierwszym wa?nym wydarzeniem na pocz?tku lat pi??dziesi?tych by?a elektryfikacja Kamionki. Osada stopniowo stawa?a si? centrum administracyjnym i gospodarczym. W miejscowo?ci istnieje Urz?d Gminy, Bank Spó?dzielczy, Gminna Spó?dzielnia SCH, Gminna Biblioteka Publiczna, piekarnia, punkty us?ugowe oraz sklepy.

W 1994 roku oddano do u?ytku nowy budynek szkolny, który jest siedzib? zespo?u szkó?, a w 2000 r. oddano nowoczesn? sale gimnastyczn?.

Zabytki Kamionki:

Ko?ció? pw ?w. Aposto?ów Piotra i Paw?a, kaplica grobowa Weysenhoffów, kaplica na cmentarzu grzebalnym, klasycystyczne nagrobki z XIX i pocz?tków XX w.

Ko?ció? murowany pod koniec XV lub na pocz?tku XVI wieku. Jest najstarszy w powiecie lubartowskim i nale?y do najstarszych w ca?ym województwie lubelskim. Mimo przekszta?ce? zachowa? gotyck? bry??, co na Lubelszczy?nie stanowi ewenement.

Kaplica grobowa Weysenhoffów - wznoszona w latach 1848 - 1858 r. przez Ludwika Szamot? dla w?a?cicieli Samokl?sk Weysenhoffów. Na planie ko?a. Znajduje si? pod ni? krypta z grobami Tekli i Jana Weysenhoffów.

WP?YW INNYCH KULTUR NA ?YCIE MIESZKA?CÓW KAMIONKI

Bez w?tpienia du?y wp?yw na ?ycie mieszka?ców Kamionki wywarli mieszkaj?cy tu od wieków ?ydzi. Pierwsza wzmianka o kamionkowskich ?ydach pochodzi z ko?ca XVI wieku. Ich liczba wzros?a w XVIII, a szczególnie w XIX wieku. W 1861 roku parafie zamieszkiwa?o 231 ?ydów. Posiadali oni w Kamionce dom modlitwy - synagog?. Przy niej istnia? tak zwany Dozór Bó?niczy. Kamionkowski Okr?g Bó?niczy utrzymywa? si? g?ównie ze sk?adek wiernych i op?at za spe?nianie pos?ug religijnych. Dochody przeznaczano na: wynagrodzenie rabina, materia?y pi?miennicze, op?at? podatków, prenumerat? czasopism, o?wietlenie i ogrzewanie bó?nicy.

W okresie dwudziestolecia mi?dzywojennego ?ydzi stanowili po?ow? ludno?ci Kamionki. Mieszkali przy ulicy Lubartowskiej, Kockiej oraz w Rynku. Trudnili si? g?ownie handlem, dlatego te? wi?kszo?? domów by?a w s?siedztwie sklepów. W ich posiadaniu by?a olejarnia i dwie piekarnie. Handlowali prawie wszystkim, pocz?wszy od artyku?ów spo?ywczych a sko?czywszy na przemys?owych. ?yli zgodnie ze swoj? religi? i przestrzegali wszelkich zasad, które im ona narzuca?a. Mimo ró?nicy wyzna? ludzie odnosili si? do siebie przyja?nie i egzystowali obok siebie bez wi?kszych konfliktów. Jedynie rabin nie utrzymywa? kontaktów z Polakami. Dzieci ?ydowskie ucz?szcza?y najpierw do w?asnej szko?y, a po jej uko?czeniu zaczyna?y nauk? w szkole polskiej.

CIEKAWOSTKI ARCHITEKTONICZNE, OBYCZAJOWE (PODANIA LUDOWE, LEGENDY, POWIEDZENIA)


Ciekawostki architektoniczne

Miejscowo?? zachowa?a swój uk?ad ulic i rozmieszczenie osady od XVI wieku (1549 rok - Andrzej z Górki wytyczna wi?kszy rynek i nowe ulice). Uk?ad ten przetrwa? do czasów obecnych. Z tamtych lat przetrwa?y równie? niektóre nazwy ulic, takie jak ulica Browarna, Grobelna, Dr?gowska, Katowska, Ko?cielna, Niska.

G?ównym zaj?ciem mieszczan Kamionki by?o rolnictwo, ale zabudowania gospodarcze jak stodo?y i obory znajdowa?y si? w oddaleniu od zabudowa? mieszkalnych, w trzech punktach. By?y to tzw.: Stodo?y Litewskie (nazwa pochodzi najprawdopodobniej od miejsca obozowiska wojsk litewskich z okresu sejmu, który uchwali? uni? lubelsk? w1569 r.), Stodo?y Zastawskie (za stawem miejskim) i Stodo?y Warszawskie (przy drodze do Warszawy).

Legenda o za?o?eniu Kamionki

Za?o?ycielem Kamionki by? wed?ug legendy rycerz Górka z Kurnika, który za pomoc udzielon? Symeonowi (dziedzicznemu w?adcy Rusi Czerwonej) przeciwko kniaziowi kijowskiemu Wasylowi zosta? obdarowany przez niego dwoma tysi?cami ?anów po?o?onymi nad rzek? Wieprz. Rycerz Górka postanowi? obj?? w?o?ci. Dobiwszy do kresu podró?y zarz?dzi? postój i kaza? rozbi? obozowisko. Nad ranem wyszed? przed namiot i zm?czony usiad? na kamieniu. Za chwil? zasn?? i w sennym majaku zobaczy? ?any dziewicze poros?e traw? i galopuj?cego koz?a sarniaka o pi?knym wie?cu rogów. Obudziwszy si? zwróci? wzrok w tamt? stron? i na jawie ujrza? ten sam widok. Pogna? za koz?em i na wysokim wzniesieniu zastrzeli? go z kuszy. Stan?wszy nad sarniakiem wymówi? znamienne s?owa: „Tam na miejscu obozowiska, gdzie le?y kamie?, na którym ?ni?em stanie miasteczko i od kamienia daj? mu nazw? Kamionka, a w miejscu, na którym pad? wy?niony kozio?ek stanie moja siedziba i nazwana zostanie Koz?ówk?, taka jest moja wola".

WYBRANE MIEJSCOWO?CI GMINY

  • Koz?ówka

W gminie Kamionka znajduje si? miejscowo?? Koz?ówka znana w ca?ej Europie ze znajduj?cego si? tam Zespo?u pa?acowo - parkowego zwanego obecnie Muzeum Zamoyskich.

Najdawniejsze wiadomo?ci zwi?zane z t? miejscowo?ci? pochodz? ju? z XVI wieku. W 1676 roku Koz?ówka liczy?a 34 mieszka?ców (bez dzieci), a w 1787 r ju? 3006. Wzrost liczby mieszka?ców zwi?zany by? z powstaniem o?rodka rozleg?ych dóbr ziemskich.

W roku 1728 Jadwiga Niemyska pods?dkowa Ziem Lubelskich ofiarowa?a swej wnuczce Jadwidze Pep?owskiej maj?tek, w sk?ad którego wchodzi?y pobliskie miejscowo?ci. Historia pa?acu rozpoczyna si? w roku 1735, kiedy to odby? si? ?lub Micha?a Bieli?skiego z Tekl? Pep?owsk?. W posagu panny m?odej znajdowa?y si? dobra koz?owieckie obejmuj?ce 11 wsi oraz miasto Kamionka.

Budowa pa?acu zako?czy?a si? w roku 1742. Architektem, który przygotowa? projekt zespo?u pa?acowego by? Józef II Fontana, a swój wk?ad w jego powstanie wniós? równie? brat Micha?a Bieli?skiego - Franciszek, ówczesny marsza?ek wielki koronny. Cz?owiek ten znany by? ze swego zami?owania do sztuki i aby zapewni? rozg?os Koz?ówce organizowa? tam przedstawienia teatralne.

W 1799 roku dobra koz?owieckie zakupi?a rodzina Zamoyskich. W ich r?kach pa?ac znajdowa? si? do 1944 roku, kiedy to po drugiej wojnie ?wiatowej utworzone zosta?o tam muzeum pa?stwowe, a potem sk?adnica muzealna.

W?a?cicielem, który najbardziej zas?u?y? si? ?wietno?ci pa?acu by? Konstanty Zamoyski. Otrzyma? on Koz?ówk? w roku 1970 od ojca Jana. Dla nadania wi?kszej rangi gromadzi? cenne dzie?a sztuki z ca?ego ?wiata mi?dzy innymi: dzie?a malarstwa, porcelan?, rze?by i okazy sztuki meblarskiej. Pomieszczania pa?acu by?y ozdobione przez ponad 1000 obrazów.

W latach 1879 - 1907 pa?ac zosta? przebudowany. W tym czasie powsta?a kaplica po??czona z pa?acem przej?ciem na pi?trze i parterze, któr? wybudowa? Jan Heinrich m?odszy. Wzorowa? si? on na kaplicy Ludwika XIV, która znajduje si? w Wersalu we Francji. Wn?trze kaplicy wzbogacaj? witra?e oraz organy, które umo?liwiaj? organizowanie koncertów organowych.

W latach okupacji niemieckiej wiele osób ukrywa?o si? w Koz?ówce. W takich okoliczno?ciach, w latach 1940 -41 na zaproszenie Jadwigi i Aleksandra Zamoyskich, przebywa? w pa?acu ksi?dz Stefan Wyszy?ski, pó?niejszy Prymas Polski. W roku 2001 znajduj?cy si? w pobliskiej Kamionce Zespó? Szkó? otrzyma? imi? Ksi?dza Kardyna?a Stefana Wyszy?skiego.

W czasie II wojny ?wiatowej ?ona Aleksandra Jadwiga Zamoyska, w obawie przed zbli?aj?cym si? frontem, wywioz?a do Warszawy najcenniejsze okazy. Wiele z tych dzie? sp?on??o w czasie powstania warszawskiego w 1944 roku. Tymczasem 23 lipca 1944 r. Koz?ówk? wyzwoli?y oddzia?y 27 Wo?y?skiej Dywizji Armii Krajowej, ale ju? po dwóch dniach zosta?y rozbrojone przez Armi? Czerwon?.

W 1944 r. zespó? pa?acowy przeszed? na w?asno?? pa?stwa i zosta?o w nim urz?dzone, pierwsze na ziemiach wyzwolonych, muzeum. Muzeum w latach 1955 -1977 sta?o si? sk?adnic? muzealn?. Spu?cizn? tego okresu stanowi? zbiory prezentowane jako wystawa „socrealizmu".

1

Od roku 1977 przywrócony zosta? temu miejscu status Muzeum, które w ci?gu ostatniego ?wier?wiecza zosta?o odrestaurowane i jest ch?tnie odwiedzane przez turystów z kraju i zagranicy. Ostatnio wzbogacone zosta?o przez otwarcie powozowni.

W sk?ad zespo?u pa?acowego wchodz? cz??? g?ówna pa?ac, bli?niaczo podobne budynki kaplica i teatralnia, oficyna kuchenna, dwie kordegardy na planie kwadratu oraz stajnia i powozownia. Ca?o?? zamyka brama wjazdowa. Wschodni? cz??? posiad?o?ci znajduje zespó? parkowy, w którym znajduj? si? pi?knie kwitn?ce rabaty, urokliwe alejki spacerowe, fontanna i pomnik ?o?nierzy francuskich kampanii napoleo?skiej z 1812 roku. W g??bi parku znajduje si? plac zabaw. Przygotowany jest on z my?l? o dzieciach, gdzie mog? wypocz?? i rozwija? swoj? sprawno?? fizyczn?.

W 1994 roku w 50 rocznic? powstania muzeum zosta?a otwarta wystawa pt; „Zamoyscy - dzieje rodu". W uroczysto?ci uczestniczy? hrabia Adam Zamoyski - wnuk stryjecznego brata Konstantego Zamojskiego - Adama. Przyby? on z Kanady, gdzie mieszka? na sta?e. Wystawa by?a okazj? do wspominania dawnych dziejów i zapoznania si? z histori? rodu Zamoyskich.

Muzeum Zamoyskich jako placówka kulturalna wielokrotnie by?a wyró?niana nagrodami i ró?nymi certyfikatami. Do najwa?niejszych mo?na zaliczy?:

-Medal Europa Nostra 1997(za znakomite odnowienie unikatowego zespo?u pa?acowo-parkowego oraz zachowanie starej kolekcji malarstwa i mebli rodziny Zamoyskich przyznany przez Mi?dzynarodow? Komisj? Ekspertów za rok 1997),

-Z?oty Medal " na najlepsze prace z zakresu ochrony zabtykowych za?o?e? ogrodowych w 1999 roku" (za utrzymanie i piel?gnacj? za?o?enia pa?acowo-parkowego w Koz?ówce, przyznany przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego),

-Certyfikat Zatwierdzenia ISO 9001:2000 (przyznany w 2001)

-Honorowy tytu? "Ambasador Województwa Lubelskiego2000" (za promocj? i budowanie korzystnego wizerunku regionu lubelskiego, przyznany przez Przewodnicz?cego Kapitu?y Tytu?u - Marsza?ka Województwa Lubelskiego),

-Certyfikat "Per?a w Koronie Województwa Lubelskiego"

Na po?udnie od Koz?ówki znajduje si? kompleks le?ny o przewadze boru sosnowego i d?bowego, zwany Lasami Koz?owieckimi. W ich po?udniowej cz??ci znajduje si? rezerwat „Kozie Góry", utworzony w 1958 roku w celu zachowania fragmentu lasu pochodzenia naturalnego z udzia?em d?bu szypu?kowego, który wyst?puje tu w pobli?u swego zasi?gu geograficznego. Rosn? tu d?by w wieku 250 lat i si?gaj?ce wysoko?ci? 30 m. Miejsce to jest ostoj? ro?lin i zwierz?t. W?ród ptaków wyst?puj? tu rzadkie gatunki takie jak: dzi?cio? czarny, s?owik szary czy kowalik.

  • Syry

Nazwa wsi pochodzi od klinowatych pól w kszta?cie serów, wytyczonych jeszcze w czasach cesarskich. W czasie I wojny ?wiatowej Syry zosta?y ca?kowicie spalone. Ten sam los spotka? wie? w czasie II wojny, a o walkach w tej okolicy mówi napis na pomniku: ,,Cze?? bohaterskim ?o?nierzom Armii Ludowej pod dowództwem pp?ka. ,,Mietka" (Mieczys?awa Moczara) i partyzantom radzieckim z oddzia?u Czepigi, którzy w okolicznych lasach dn. 12.5.1944 r. stoczyli zwyci?ski bój z oddzia?ami SS,,Wiking'' w walce o nasz? i wasz? wolno??. W 25 rocznic? bitwy - spo?ecze?stwo powiatu lubartowskiego 1969 r.

2

Napis na pomniku mówi o bitwie stoczonej pomi?dzy zgrupowaniem Armi Ludowej a Niemcami, w dniach 12-14 maja 1944 roku w okolicach wsi D?brówka, Syry i Amelin.

Po wojnie wie? odbudowa?a si?, otrzyma?a ?wiat?o, punkt biblioteczny, Klub Ksi??ki i Prasy ,,Ruch'' oraz sklep spo?ywczo - przemys?owy.

W 1981 r. dzi?ki ogromnemu zaanga?owaniu wiejskiej spo?eczno?ci i ówczesnego proboszcza ks. Tadeusza Berezy, w centrum miejscowo?ci zosta?a wybudowana kaplica pw. Matki Bo?ej Nieustaj?cej Pomocy, nale??ca do parafii w Kamionce. Budowa zosta?a rozpocz?ta pomimo sprzeciwu w?adz.

W 1996 r. mieszka?cy miejscowo?ci otrzymali do u?ytku nowy budynek remizo - ?wietlicy.

  • Samokl?ski

Nazwa Samokl?ski wyst?puje w starych dokumentach XV- wiecznych (pierwsza wzmianka 1417 r. - Sowoclanski), a tak?e u D?ugosza w ksi?dze „Liber Beneficiorum". Wie? ta by?a dziedziczona kolejno przez: O?arowskich (w pierwszych latach istnienia obowi?zywa?a nazwa Sowokl?ski), T?czy?skich, Lubomirskich, Sieniawskich, a w wieku XVIII Czartoryskich. Od 1800 r. pu?kownik Ciesielski, wychowawca m?odych Czartoryskich, który otrzyma? ten maj?tek w do?ywocie rozpocz?? budow? nowego dworu. Natomiast Izabela Czartoryska za?o?y?a w Samokl?skach park w stylu angielskim z wieloma egzotycznymi drzewami, oran?eri? i ro?linami krajów po?udniowych. By? to wtedy najpi?kniejszy park na Lubelszczy?nie.

W roku 1824 roku Samokl?ski kupi? genera? Jan Weyssenhoff. Za udzia? w powstaniu listopadowym zosta? zes?any w g??b Rosji. Po powrocie w 1833 r. mieszka? w Samokl?skach, a? do ?mierci. Pochowany obok ?ony w Kaplicy Grobowej w Kamionce wzniesionej obok Ko?cio?a.

3

Samokl?ski, pa?ac Weyssenhoffów, wzniesiony ok. 1800 r. w stylu klasycystycznym, wg projektu znanego architekta Christiana Piotra Aignera. Przebudowany w 1883 r.

W 1881 roku posiad?o?? otrzyma? powie?ciopisarz Józef Weyssenhoff, który j? rozbudowa? nada? jej charakter pa?acowy. Z powodu rozrzutno?ci (m. in. gra w karty) straci? maj?tek na rzecz ordynata Maurycego Zamoyskiego. Ostatnimi w?a?cicielami Samokl?sk byli Ró?a i Wac?aw Kuszlowie, którzy prowadzili tu do 1939 r. dobrze properuj?ce gospodarstwo.

Obfito?? wód i mokrade? sprzyja?a bogatej ro?linno?ci, a w lasach i na bagnach trudnych do przebycia ?y?y zwierz?ta i ptactwo wodne. Poszczególne obszary le?ne mia?y swoje nazwy, jak: Kryjamy, Wielki Las, Borek, Wykietek, Góry, Niziny, Bratnik, Zalesie, które przetrwa?y do dnia dzisiejszego. Józef Weyssenhoff urz?dza? w nich polowania na dziki, sarny i lisy, a pi?kne widoki przyrody wykorzysta? w powie?ci „Soból i panna".

Wg relacji ludno?ci, w 1944 r. ?o?nierze Armii Czerwonej, którzy weszli na te tereny po Armii Krajowej dokonali dewastacji pa?acu, jego ksi?gozbiorów oraz cz??ciowo zabytkowego drzewostanu pi?knego parku.

Po wojnie posiad?o?? zosta?a rozparcelowana. Z 560 ha gruntów - 245 ha przeznaczono na utworzenie Pa?stwowego Gospodarstwa Rybackiego (istnieje do dzi? jako Gospodarstwo Rybackie). Z pozosta?ych ziem utworzono nowe gospodarstwa rolne lub powi?kszono ju? istniej?ce. W 1969 r. park i pa?ac zosta?y przekazane zak?adowi opieki spo?ecznej.

W 1971 r. cz??? terenu dawnego parku zosta?a przeznaczona na plac szko?y podstawowej, która zosta?a wówczas tutaj wzniesiona. Do 1954 roku Samokl?ski by?y siedzib? gminy.

  • Staro?cin

Pierwsze wzmianki pisane o tej miejscowo?ci pochodz? z roku 1459 (nazwa Starosczyn). Wzmianka ta mówi o przej?ciu w spadku w?asno?ci szlacheckiej Staro?cin przez Rafa?a i Si?gniewa z O?arowa. O?arowscy herbu Rawa byli potwierdzonymi w ?ród?ach w?a?cicielami do ko?ca XV w.

W czasie powstania styczniowego 1863 roku w?a?cicielami Staro?cina byli Cieszkowscy. Dziedziczka Emilia Cieszkowska zas?uguje na szczególn? uwag?. Znana z pracy spo?ecznej, za?o?y?a z w?asnych funduszy szkó?k? elementarn? na wsi. Staro?cin od pocz?tku powstania by? wa?nym punktem ??czno?ci powsta?czej. Tutaj znajdowa? si? sk?ad mundurów dla powsta?ców, a Cieszkowska dzi?ki swoim kontaktom z Galicj? przywozi?a bro?, amunicj? i mundury. Z w?asnych pieni?dzy wyposa?y?a oddzia? powsta?czy w Staro?cinie. Za?o?y?a równie? szpital, do którego zwozi?a rannych powsta?ców. Jako kurierka wielokrotnie zatrzymywana, a swoje ocalenie zawdzi?cza?a swojej odwadze i przytomno?ci umys?u. W lutym 1864 roku zatrzymana w Rozwadowie przez Austriaków, ale uda?o jej si? uciec i przedosta? za granic?.

W niepodleg?ej ju? Polsce, na prze?omie 1926/1927 r. w Staro?cinie zosta?a za?o?ona parafia. Równocze?nie z parafi? ówczesny proboszcz ks. Józef Baranowski powo?a? Ochotnicz? Stra? Po?arn?, która dzia?a do dzi? dnia.

Okres okupacji nie oszcz?dzi? mieszka?ców wsi. Dnia 4 czerwca 1943 r. ?andarmeria niemiecka z Lublina przyjecha?a do ma?ego przysió?ka o nazwie Kruk, le??cego w po?udniowo - zachodniej cz??ci Staro?cina, na skraju lasu. Z domostw zostali wyci?gni?ci m??czy?ni powy?ej 14 roku ?ycia i dokonano egzekucji

9 mieszka?ców, a wiosk? spalono. Z miejsca egzekucji uda?o si? zbiec jednemu m??czy?nie. Istniej? dwie wersje tych wydarze?. Jedna bardziej oficjalna mówi o prowokacji Niemców, którzy rzekomo przebrali si? za partyzantów i zostali go?cinnie przyj?ci przez mieszka?ców Kruka. Za co pó?niej dokonano egzekucji i spalenia osady.

Drug? wersj?, jako prawdziwa powtarzaj? mieszka?cy Staro?cina. Wg niej mieszkaj?ca w osadzie panna z dzieckiem, sk?ócona z s?siadami donios?a Niemcom o pomocy, jakiej udzielaj? mieszka?cy Kruka partyzantom. Dzie? po egzekucji dokonanej przez Niemców, partyzanci mieli dokona? egzekucji na tej?e kobiecie. Zbiorowa mogi?a rozstrzelanych znajduje si? na cmentarzu w Staro?cinie. Na miejscu egzekucji mieszka?cy postawili najpierw Krzy? a nast?pnie w 1992 r. Pami?tkowy obelisk z tablic? po?wiecony pomordowanym.

Staro?cin jest wsi? po?o?on? oko?o 8 kilometrów na po?udnie od Kamionki. Znajduje si? tam Szko?a Podstawowa, o?rodek zdrowia i dwie piekarnie zaopatruj?ce mieszka?ców województwa w ?wie?e pieczywo. Mieszka?cy tej miejscowo?ci zajmuj? si? g?ównie rolnictwem.

4

Staro?cin, Ko?ció? parafialny pw. Matki Boskiej Anielskiej.

  • Rudka Go??bska

Pierwsze wzmianki pisane pochodz? z roku 1425, kiedy to miejscowo?? nazywa?a si? Ruda. Kolejne informacje pochodz? z roku 1482 i mówi? o tym, ?e dobra te dziedzicz? Piotr i Jan Pruszy?scy z Rudna. Rudka Go??bska le?y oko?o 2 kilometry na zachód od Kamionki.

  • Siedliska

Informacja z roku 1466 podaje nieco inn? nazw? miejscowo?ci Szyedliska, nale?a?y wówczas do klucza dóbr Kamionki Anny Ole?nickiej. Siedliska le?? oko?o trzy kilometry na wschód od Kamionki.

Wydawnictwo: „Lubartów i Ziemia Lubartowska" z 1972 roku, opisuje twórczo?? artystyczn? mieszkanki Siedlisk pani Izabeli Pra?mo. Jej prace w zakresie haftu ju? w szkole podstawowej by?y wyró?niane przez nauczycieli. Z czasem zacz??a wykonywa? prace na zamówienie. W?ród nich znajdowa?y si? sztandary, proporce i znaczki okoliczno?ciowe.

Mieszka?cy wsi zajmuj? si? g?ównie rolnictwem, w tym kilku gospodarzy prowadzi du?e gospodarstwa sadownicze.

  • D?brówka

W 1375 roku D?brówka by?a w?asno?ci? szlacheck? a jej w?a?cicielem by? w tym czasie Pietrasz z D?brówki. Miejscowo?? nosi?a wtedy nazw? Dambrówka. Pó?niej nale?a?a do T?czy?skich i Ole?nickich. W 1450 r. król Kazimierz Jagiello?czyk przeniós? j? z prawa polskiego na ?redzkie.

Obecnie jej wiejski charakter i czyste ?rodowisko sprawiaj?, ?e zamiesza?y w tej okolicy rodziny pochodz?ce z terenów miejskich, a nawet z zagranicy. Dzia?aj? tu równie? osoby zrzeszone w „Stowarzyszeniu Dla Ziemi" i propaguj?ce idee ekologiczne oraz kultywowanie tradycji regionalnych. Niektórzy mieszka?cy zajmuj? si? wykonywaniem b?bnów.

O?WIATA W GMINIE

W 1809 r. w Kamionce istnia?a szko?a, w której dzieci uczy? prywatnie op?acany przez rodziców nauczyciel. W 1818 r. zosta?a utworzona szko?a elementarna, pozostaj?ca pod opiek? w?adz Królestwa Polskiego. Istnia?a do 1829 r. Ponownie otworzono j? w 1838 r., ale dzia?a?a z przerwami, a nauczyciel Antoni Puli?ski skar?y? si? w 1846 r. i? nie otrzymuje wynagrodzenia za swoj? prac?. W niepodleg?ej Polsce dzia?a?a siedmioklasowa Szko?a Powszechna, której kierownikiem by? Franciszek Tatarkowski. Od 1 wrze?nia 1939 r. jego funkcj? przej?? Wincenty Cyfrowicz, który znalaz? si? w grupie innych nauczycieli i ca?ej miejscowej inteligencji aresztowanej i zamordowanej przez Niemców. W okresie okupacji w Kamionce by? g?ówny o?rodek tajnego nauczania w powiecie lubartowskim. Prac? tajnych kompletów kierowa? proboszcz parafii ks. Micha? S?owikowski.

W okresie powojennym szko?a mie?ci?a si? w XIX - to wiecznym budynku dawnego s?du.

Brak nowego budynku szkolnego by?o wielk? bol?czk? jeszcze w latach osiemdziesi?tych XX w. Dopiero w 1994 r. oddano nowy, przestronny budynek, w którym mie?ci si? Zespó? Szkó? w Kamionce, wraz z oddan? w 2000 roku nowoczesn? sal? gimnastyczn?.

W sk?ad Zespo?u Szkó? w Kamionce im. Ksi?dza Kardyna?a Stefana Wyszy?skiego wchodz?:

-Szko?a Podstawowa,

-Gimnazjum,

-4 - letnie Technikum (zawód kucharz),

-2 - letnia Zasadnicza Szko?a Zawodowa (zawód kucharz ma?ej gastronomii)

Do szkó? ponadgimnazjalnych ucz?szczaj? uczniowie nie tylko z naszej gminy, ale z ca?ego powiatu lubartowskiego. Poza Kamionk?, na terenie gminy pracuj? dwie szko?y podstawowe: w Samokl?skach (z sal? gimnastyczn?) i w Staro?cinie.

?YCIE KULTURALNE (MIEJSCA SPOTKA?)

Miejscami, w których dawniej odbywa?o si? ?ycie kulturalne w Kamionce by?y: ratusz, za którym znajdowa? si? plac pod wyst?py teatralne, ko?ció? oraz szko?a. Du?y wk?ad w szerzenie kultury na terenie Kamionki w okresie dwudziestolecia mi?dzywojennego w?o?y? kierownik szko?y pan Franciszek Tatarkowski. Jego dzie?em by?o zorganizowanie w Kamionce Ko?a M?odzie?y Wiejskiej „Siew". Prowadzi? on równie? chór m?odzie?owy, który wyst?powa? w ko?ciele i na akademiach w rocznice pa?stwowe. Wyre?yserowa? wiele powa?nych sztuk teatralnych takich jak: „Karpaccy górale", „Chata za wsi?", „Bia?e fartuszki" i inne, przewa?nie o tre?ci patriotycznej, które by?y wystawiane w ratuszu. Co roku na ?wi?ta Bo?ego Narodzenia wystawia? Jase?ka. Obecnie dzia?alno?ci? kulturaln? zajmuje si? Gminny O?rodek Kultury, Biblioteka, szko?y, Parafia Rzymsko - Katolicka.

W Gminnym O?rodku Kultury dzia?a od 1994 r. Kapela Ludowa „TO I OWO" która wyposa?ona w pi?kne stroje regionalne, swoj? gr? i ?piewem u?wietnia wiele uroczysto?ci organizowanych z okazji ?wi?t narodowych, okazjonalnych i jubileuszy. GOK prowadzi równie? kilka klubów i kó?ek zainteresowa? dla mieszka?ców gminy. S? to: ko?o plastyczne, ko?o kolekcjonerskie, klub seniora, klub fotograficzny. Dzia?a tu kawiarenka internetowa

Co roku przy parafii odbywa si? jednodniowy festiwal piosenki religijnej „SACRO SONG". W festiwalach uczestniczy zawsze wiele zespo?ów i solistów z ca?ego województwa.

Na terenie gminy dzia?aj? równie? trzy zespo?y ?piewacze przy Ko?ach Gospody? Wiejskich w Koz?ówce i Kierzkówce.

W Samokl?skach dzia?a Wiejski O?rodek Kultury, wspó?finansowany z Funduszy Unii Europejskiej

Gminna Biblioteka Publiczna w Kamionce im. Józefa Ignacego Kraszewskiego posiada trzy filie: w Samokl?skach, Koz?ówce i Staro?cinie. Placówka wspó?pracuje ze szko?ami, odbywaj? si? tam lekcje biblioteczne z udzia?em dzieci i m?odzie?y. W pomieszczeniach bibliotecznych odbywaj? si? równie? wystawy i pokazy prac plastycznych, fotograficznych i innych.

DAWNA MODA, FRYZURY, UBIORY (STROJE LUDOWE)

Kamionkowskie stroje regionalne by?y po?rednie mi?dzy mazurskimi a podlaskimi. Zanikn??y one prawie ca?kowicie w okresie dwudziestolecia mi?dzywojennego.

Strój m?ski sk?ada? si? z d?ugich spodni wpuszczanych w buty z d?ugimi cholewami i marynarki prostej z ma?ymi wy?ogami, kamizelki oraz czapki typu maciejówka (wszystko w kolorze szarym lub granatowym). Okrycie wierzchnie zimowe by?o proste do po?owy kolan, watowane. (Dawniej noszono sukman? z sukna samodzia?owego ze stanem do pasa, od pasa do po?owy ?ydek klosz, która zanikn??a pod koniec XIX wieku). Zimowym nakryciem g?owy by?a czapka zimowa barankowa, sto?kowata (wierzch wci?ni?ty do ?rodka).

Strój kobiecy stanowi? kaftan prosty do po?owy uda, zapinany na guziki lub haftki, spódnica d?uga do kostek, kloszowa. Do tego na ?wi?to zak?adano zapask? z cienkiego materia?u, na co dzie? zapask? samodzia?ow?, tak zwan? burcoch?). Okrycie wierzchnie zimowe to szuba prosta do po?owy kolan, watowana. Nakrycie g?owy to chustka, na lato cienka w kwiaty, na zim? gruba, we?niana. M??atki nosi?y korale kupione przez m??a, nieraz bardzo d?ugie.

MIEJSCA PAMI?CI NA TERENIE GMINY

5

Tablica po?wiecona pomordowanym przez Niemców patriotom z Kamionki.Uroczysto?? ods?oni?cia mia?a miejsce 8 listopada 1992 roku.

Tekst umieszczony na tablicy: Pami?ci mieszka?ców Kamionki rozstrzelanych przez hitlerowców 6 stycznia 1940 r. za patriotyczny zryw 11 listopada 1939 r.,B?a?ejczyk Alfred lat 28,Bogdan Jan,Cyfrowicz Wincenty lat 48,Gebal Klemens lat 23,Ks. Gintowt-Dziewa?towski Piotr lat 47,Ks. Hunicz Antoni,Klamut Franciszek,Krupa Edward lat 28,Lasko? Marian lat 45,Mazurkiewicz Franciszek,Pietrzela Ignacy lat 20,Smolak Bronis?aw lat 23,Szatkowski Micha? lat 34,Weso?owski Józef lat 29,Zawadzki Józef lat 72.

Tablica granitowa z nazwiskami 15 mieszka?ców Kamionki, którzy zostali aresztowani 11 i 15 XI 1939 r. i rozstrzelani przez gestapo 6 I 1940 r. Tablica jest przytwierdzona do kamienia umieszczonego na cokole obok D?bu Pami?ci Narodowej w parku w Kamionce. Ufundowana z datków spo?ecze?stwa i przez w?adze gminy.

Pami?tkowy obelisk po?wi?cony pomordowanym przez Niemców, dn. 04. 06. 1943 r. mieszka?com przysió?ka o nazwie Kruk, le??cego na po?udniowym zachodzie wsi Staro?cin na skraju lasu. Tablica na obelisku zawiera nazwiska 9 pomordowanych: Bia?ek Antoni 39 lat, Wójcik Stefan 23 lata, Sugier Józef 44 lata, Woli?ski Stefan 22 lata, Woli?ski Józef 15 lat, Reszka Ignacy 21 lat, Woch Stanis?aw 24 lata, Sa?yga Józef 14 lat, Paprota Feliks 74 lata. Obelisk ufundowany w 1992 r., przez mieszka?ców Staro?cina znajduje si? na skraju lasu nieopodal miejsca egzekucji.

6

OSOBY ZNANE, ZWI?ZANE Z TERENEM GMINY KAMIONKA

Józef Pi?sudski (1867-1935)polski dzia?acz niepodleg?o?ciowy, dowódca wojskowy, polityk, naczelnik pa?stwa Polskiego i naczelny wódz Armii Polskiej, pierwszy marsza?ek Polski; dwukrotny premier Polski.

Posta? tego wybitnego Polaka pojawia si? tak?e na terenie naszej gminy. W czasie I wojny ?wiatowej Pi?sudski przebywa? w sierpniu 1915 r. na Ziemi Lubartowskiej. Obecno?? ?o?nierzy Legionów Polskich by?a zwi?zana z kolejnym etapem walk maj?cych na celu wyp?dzenie Rosjan z tej cz??ci Królestwa Polskiego.

W dniu 5 sierpnia w O?arowie (miejscowo?? obecnie nie istnieje, znajduje si? w granicach wsi Samokl?ski) pod Samokl?skami wyda? s?ynny rozkaz do legionistów w pierwsz? rocznic? wymarszu pierwszej ,,kompanii kadrowej" z Krakowa. Czytamy w nim min.: ,,... ?o?nierze! Dzi? po roku wojny i pracy smutno mi, ze powinszowa? wam wielkich triumfów nie mog?, lecz dumny jestem, ?e dzisiaj z wi?kszym spokojem ni? rok temu mog? do was jak ongi zawo?a?: Ch?opcy! Naprzód! Na ?mier? lub ?ycie, na zwyci?stwo czy na kl?ski - id?cie czynem wojennym budzi? Polsk? do zmartwychwstania!". Rozkaz ten upowszechniony by? pó?niej w formie druku ulotnego.

Walki w okolicach Kamionki, okre?lone jako tzw. bój pod Kamionk? charakteryzowa?y si? bardzo du?? rozleg?o?ci?. Rozgrywa?y si? bowiem na terenie wielu okolicznych wiosek (Koz?ówka, Samokl?ski, Rudka Go??bska, Rudno, Ciemno, Kierzkówka i in.), a zako?czy?y si? 6 sierpnia 1915 r. wyparciem Rosjan z Kamionki. Kamionka sta?a si? wówczas, na krótko miejscem koncentracji wszystkich podleg?ych Pi?sudskiemu jednostek, a sam komendant wraz ze sztabem kwaterowa? na plebanii. Mieszka?cy zgotowali legionistom owacyjne powitanie, a wielu z nich czynnie zaanga?owa?o si? do walki o niepodleg?o??, zasilaj?c poszczególne pu?ki Legionów.

Józef Weyssenhoff (1860-1932) - baron, powie?ciopisarz, poeta, krytyk literacki, wydawca. Studiowa? prawo na Uniwersytecie w Dorpacie. W 1881 roku odziedziczy? dobra w Samokl?skach, w których gospodarowa?. Bogactwo przyrody pozwala?o mu oddawa? si? swej przyjemno?ci - urz?dzaniu polowa? na dziki, sarny i lisy. Pi?kne widoki okolic Samokl?sk wykorzysta? do opisów przyrody i ?ycia ?owieckiego w powie?ci „Soból i panna" (1911). Dzi?ki temu zosta? uznany za ?wietnego stylist? i mistrza opisów takiej tematyki. Z powodu swej rozrzutno?ci straci? rodowy maj?tek Samokl?ski, na rzecz ordynata Maurycego Zamoyskiego. Zmar? w Warszawie.

7

Leon Wyczó?kowski Kopanie buraków 1893

Leon Wyczó?kowski (1852-1936) - polski malarz, grafik i rysownik, jeden z czo?owych przedstawicieli okresu M?odej Polski w nurcie malarstwa realistycznego. Ucz?szcza? przez kilka lat do Szko?y Powszechnej w Kamionce. Okres dzieci?stwa sp?dzony na ?onie przyrody w naszym regionie mia? wp?yw na kszta?towanie si? i rozwój jego twórczo?ci. Zapami?tane widoki przela? na p?ótno w obrazach z cyklu ,,Kopanie buraków.

8

Ksi?dz Prymas Stefan Wyszy?ski (1901 - 1981)

W czasie II wojny ?wiatowej, od 1 sierpnia 1940 r. do pocz?tku wrze?nia 1941, ksi?dz Stefan Wyszy?ski ukrywa? si? przed Niemcami w maj?tku koz?owieckim. Przebywa? tu na zaproszenie Aleksandra i Jadwigi Zamoyskich jako kapelan sióstr franciszkanek z Zak?adu dla Ociemnia?ych w Laskach, które wraz z grup? podopiecznych tak?e znalaz?y tutaj schronienie. Wyk?ady ksi?dza Wyszy?skiego dla sióstr oraz dyskusje, w których brali udzia? tak?e inni ukrywaj?cy si? u Zamoyskich go?cie, nazywane by?y "Akademi? Koz?owieck?". Spe?niaj?c tak?e pos?ug? duszpastersk?, ksi?dz S. Wyszy?ski odprawia? Msze ?w. i nabo?e?stwa w Koz?ówce oraz w innych pobliskich miejscowo?ciach. By? równie? zaanga?owany w tajne nauczanie.

Na ??czniku mi?dzy pa?acem, a kaplic? pa?acow? Muzeum Zamoyskich w Koz?ówce umieszczono popiersie i tablic? upami?tniaj?c? posta? Ksi?dza Prymasa Stefana Wyszy?skiego i jego pobyt w Koz?ówce. Uroczyste ods?oni?cie nast?pi?o 9 czerwca 2000 roku.

Józef Nie?ko (1891-1953) - znany autor i dzia?acz ruchu ludowego w okresie dwudziestolecia mi?dzywojennego. Urodzi? si? w Koz?ówce w rodzinie ch?opskiej. By? samoukiem, autorem utworów literackich, a przede wszystkim licznych publikacji i poradników dla aktywistów organizacji wiejskich oraz autorem wielu opowiada?. Og?osi? blisko 800 korespondencji, artyku?ów, polemik i opowiada? drukowanych mi?dzy innymi w takich czasopismach jak: „Zorza", „Lud Polski", „Dru?yna", „Nasza Dru?yna", „Siew", „Wici", „Gromada-Gazeta Ludowa", „M?oda My?l Ludowa", „Ch?opski ?wiat", „Ch?opi i Pa?stwo". Józef Nie?ko nale?a? do pokolenia pisarzy-spo?eczników, którzy cz?sto wywodz?c si? z n?dzy wiejskiej stanowili przys?owiow? „sól polskiej ziemi".

Leon Karol Monnë (1910 - 1990) - doktor medycyny, podpu?kownik rezerwy. Jego przodkowie pochodzili z Francji. Protoplast? rodu Monnë w Polsce by? ?o?nierz Wielkiej Armii Napoleona, który pozosta? w Polsce podczas odwrotu Napoleona spod Moskwy w 1812 - 1813 r. Dziadek Leona Karola by? synem owego ?o?nierza. Leon Monnë wykszta?cenie lekarza wojskowego zdoby? w okresie mi?dzywojennym, by? specjalist? chirurgiem, a jednocze?nie podporucznikiem. Gdy wybuch?a II wojna ?wiatowa walczy? pod M?aw? (1 - 4 IX 1939 r.), bra? udzia? w obronie Warszawy, by? lekarzem w powstaniu warszawskim 1944 r. Po upadku powstania przedosta? si? do Krakowa i tam pracowa? jako lekarz. Powo?any do wojska i jako chirurg wojskowy bra? udzia? w operacji ,,Wis?a". Po zdemobilizowaniu z wojska w 1952 r. móg? zrealizowa? swoje marzenia pracy na wsi. Wówczas to podj?? prac? w Kamionce, gdzie zorganizowa? pierwszy w osadzie O?rodek Zdrowia. Pracowa? w nim do ko?ca ?ycia jako kierownik Gminnego O?rodka Zdrowia. Mieszka? w s?siednich Samokl?skach. Swojej pracy po?wi?ci? si? ca?kowicie, mia? ogromny wp?yw na podniesienie poziomu o?wiaty zdrowotnej w gminie. Poza prac? zawodow? dzia?a? spo?ecznie w Polskim Czerwonym Krzy?u, Towarzystwie Wiedzy Powszechnej, Klubie Oficerów Rezerwy. By? wielokrotnie nagradzany ró?nymi odznaczeniami pa?stwowymi, ale wa?niejsza by?a wdzi?czno?? dwóch pokole? mieszka?ców gminy, z których znaczn? cz??? zna? od urodzenia i którzy mówili o Nim ,,Nasz doktor". Dwa lata po ?mierci doktora w 1992 r. odby?a si? uroczysto?? nadania imienia dr Leona Monnë Gminnemu O?rodkowi Zdrowia w Kamionce.

Ks. Micha? S?owikowski (1898 - 1991) - ?wi?cenia kap?a?skie otrzyma? w 1924 r. Przez wi?kszo?? ?ycia by? zwi?zany z Lublinem gdzie m.in. by? dyrektorem Gimnazjum i Liceum Biskupiego. Na pocz?tku okupacji hitlerowskiej zosta? aresztowany i uwi?ziony na Zamku Lubelskim, sk?d uda?o mu si? wydosta?. Od kwietnia 1940 do lata 1945 r. by? proboszczem w Kamionce. W tym czasie sta? si? wspó?organizatorem i nauczycielem tajnego nauczania. Pod jego kierunkiem w 1942 r. Kamionka sta?a si? g?ównym o?rodkiem tajnego nauczania w powiecie lubartowskim. W czasie proboszczowania w Kamionce wiele razy spotyka? si? z ks. Stefanem Wyszy?skim, ukrywaj?cym si? w maj?tku Zamoyskich w Koz?ówce.

Franciszek Szczygie? (1917 - 1989) mieszkaniec Bratnika, rze?biarz ludowy, z zawodu rolnik. Rze?bi? z zami?owania od najm?odszych lat. Natchnienie czerpa? z tradycji religijnej i ?ycia wiejskiego - ?wiadcz? o tym m.in. rze?by:,,Chrystus frasobliwy", ,,Chrystus Biczowany", ,,Mi?dlenie lnu", ,,Prz??niczka", ,,Orka wo?ami". Jako surowca u?ywa? drewna lipowego i olchowego, kamienia i gliny. Jego rze?by znajduj? si? w zbiorach Muzeum Lubelskiego w Lublinie i Muzeum Regionalnego w Lubartowie. Mimo, i? nie by? cz?onkiem Lubartowskiego Towarzystwa Regionalnego wielokrotnie by? przez jego zarz?d doceniamy i honorowany dyplomami i nagrodami.

Izabela Pra?mo - mieszkanka Siedlisk, zajmowa?a si? twórczo?? artystyczn? Jej prace w zakresie haftu ju? w szkole podstawowej by?y wyró?niane przez nauczycieli. Z czasem zacz??a wykonywa? prace na zamówienie. W?ród nich znajdowa?y si? sztandary, proporce i znaczki okoliczno?ciowe. Jej prace wielokrotnie by?y wystawiane na wystawach w Muzeum Regionalnym w Lubartowie (1996 r.).

Janusz Cyfrowicz - ur. W 1929 r. w Kamionce, w której mieszka nadal. Porucznik w korpusie oficerów S?u?by Zdrowia. Instruktor fotografii z uprawnieniami 1 - szej kategorii, wyró?niony medalem 150 - lecia fotografii. Autor wielu wystaw fotograficznych eksponowanych m.in. w salach Muzeum Regionalnego w Lubartowie (ostatnia wystawa w Muzeum otwarta 16. 02. 2010 r., po?wiecona 35 - leciu Klubu Fotograficznego ,,Zdrowie" oraz 80 - tych urodzin autora wystawy). Zas?u?ony dzia?acz kultury, zas?u?ony dla miasta Lubartowa (najnowsza wystawa otwarta 25. 02. 2010 r. w Sali Rycerskiej Starostwa Powiatowego ,,?o?nierz i lekarz ... - pro Memoria: dr p.p?ka - Leona Monnë" . Przygotowywa? i przygotowuje nadal opraw? w postaci wystaw fotograficznych wielu uroczysto?ci odbywaj?cych si? na terenie gminy, a tak?e powiatu. Wykonuje dokumentacj? fotograficzn? niemal wszystkich wa?niejszych uroczysto?ci gminy i powiatu. Znany spo?ecznik i aktywny cz?onek Lubartowskiego Towarzystwa Regionalnego, dla którego bezinteresownie przekazuje potrzebne fotografie. Tematyka jego prac jest bardzo ró?norodna, ale najwa?niejsze to ekologia i ochrona ?rodowiska. Ze wzgl?du na podejmowanie ,,dra?liwych" tematów, dotycz?cych zanieczyszcze? okolicznych terenów nazywany ,,ekologicznym sumieniem regionu".

Bibliografia

Literatura:

1. Bro?ek K., ?ycie i praca dr med. pp?k. rez. Leona Karola Monne, [w:] Lubartów i Ziemia Lubartowska, red. W. ?ladkowski, B. G?sior, Lubartów 1993, s. 439 - 441.

2. Chabi?ski M., Gospodarka Kamionki w okresie 40 -lecia PRL, [w:] Lubartów i Ziemia Lubartowska, red. W. ?ladkowski, B. G?sior, Lubartów 1990, s.111 - 119.

3. Cieszko M., Dzieje Kamionki 1815 - 1869 roku, praca dyplomowa, Lublin 2010.

4. Cieszko M., Miejscowo?ci Gminy Kamionka do 1914 roku, Kielce 2000.

5. Cyfrowicz J., Powiedz mamie, ?e idziemy na Warszaw?, [w:] Lubartów i Ziemia Lubartowska, red. W. ?ladkowski, B. G?sior, Lubartów 1993, s.281 -286.

6. ,,Dziennik Wschodni" 1996, nr 224

7. Gajos B., Egzekucja w Kruku - w 60. rocznic? wydarze?, ,,G?os Garbowa", XI -XII 2003, s. 17

8. Gmina Kamionka, ,,Kurier Lubelski" 2006, nr 197, s. XI, (dodatek Gminy Lubelszczyzny)

9. Hirsz Z. J., Lata wojny i okupacji (1939-1944), [w:] Lubartów z dziejów miasta i regionu, Lublin 1972, s. 117 - 139.

10. J?drusik Stanis?aw, Sylwetki twórców. Izabela Pra?mo. Franciszek Szczygie?, [w:] Lubartów i Ziemia Lubartowska, Lublin 1972, s. 139 - 141.

11. Kalendarz Lubelski 1983, s. 25 -26

12. Kura? S., S?ownik historyczno-geograficzny województwa lubelskiego w ?redniowieczu, Dzieje Lubelszczyzny, t. III, Warszawa 1983.

13. Lig?za Z. O strojach ludowych regionu lubartowskiego (cz. druga), [w:] Lubartów i Ziemia Lubartowska, Lublin 1958, s. 18 - 19.

14. Lulek J., Dole i niedole s?dziwego miasteczka, [w:] Lubartów i Ziemia Lubartowska, Lublin 1958, s.22 - 26

15. Lulek J.., Lubartów i okolice, Lublin 1985.

16. Lulek J., Materia?y do historii szkolnictwa w powiecie lubartowskim (1831 - 1863), [w:] Lubartów i Ziemia Lubartowska, red. J. Lulek i in., B. G?sior, Lublin 1964, s. 125.

17. Lulek Z., Zwi?zki Leona Wyczó?kowskiego z regionem Lubartowskim, [w:] Lubartów i Ziemia Lubartowska, red. W. ?ladkowski, B. G?sior, Lubartów 1983, s.221 - 223.

18. Kosior S., Ofiary hitleryzmu w powiecie lubartowskim, [w:] Lubartów i Ziemia Lubartowska, Lublin 1961, s. 7 - 10.

19. Kozio? M., Kronika wa?niejszych wydarze?, [w:] Lubartów i Ziemia Lubartowska, red. W. ?ladkowski, B. G?sior, Lubartów 1993, s.427 - 430.

20. Kozio? M., Ksi?dz infu?at Micha? S?owikowski, [w:] Lubartów i Ziemia Lubartowska, red. W. ?ladkowski, B. G?sior, Lubartów 1993, s.437 - 438.

21. Kozio? M., Wydarzenia kulturalne, [w:] Lubartów i Ziemia Lubartowska, red. W. ?ladkowski, B. G?sior, Lubartów 1990, s.261.

22. Michalski W., Tradycje literackie Lubartowa i Ziemi Lubartowskiej, Lubartów 1994.

23. Olszewski S., Wspomnienia o poleg?ych na terenie Kamionki w latach 1939 - 1945, [w:] Lubartów i Ziemia Lubartowska, Lublin 1961, s. 6 - 7

24. Powiat lubartowski - informator turystyczny.

25. Puli?ski C., Kamionka. Ludzie, fakty, wydarzenia.

26. Re?ko J., Józef Pi?sudski i jego ?o?nierze na ziemi Lubartowskiej, [w:] Lubartów i Ziemia Lubartowska, red. W. ?ladkowski, B. G?sior, Lubartów 2000, s.117 - 128.

27. S?owikowski M. , Tajne szkolnictwo w powiecie lubartowskim, [w:] Lubartów i Ziemia Lubartowska, Lublin 1972, s. 118 - 120.

28. Szczepaniak J., Historia miasta Kamionki, [w:] Lubartów i Ziemia Lubartowska, red. W. ?ladkowski, B. G?sior, Lubartów 1993, s. 147 - 166.

29. Szczepaniak J., Niezwyk?e dzieje zwyk?ej Kamionki, „Sztandar Ludu" nr 256, z 4 XI 1985 r.

30. Szwabe A., Lubartów i okolice, Lublin 1993

31. Tokarzewski A. , Budownictwo sakralne w dekanacie Lubartów w latach 1944 - 1994, w [w:] Lubartów i Ziemia Lubartowska, Lubartów 1996, s. 93 - 107.

32. Tomczyk J. , Lubartów w powstaniu styczniowym, Lubartów z dziejów miasta i regionu, Lublin 1972, s. 281 - 288.

33. Wi?niewski S., Lubartów i okolice w 1918 roku, [w:] Lubartów i Ziemia Lubartowska, Lubartów 2000, red. W. ?ladkowski, B. G?sior , s. 129 - 165.

34. Zawadzki Z., Samokl?ski. Troch? historii, refleksji i wspomnie? osobistych, [w:] Lubartów i Ziemia Lubartowska, Lublin 1958, s.27 - 31.

35. ?muda A., Dzieje Lubartowa w zarysie, [w:] Lubartów i okolice w fotografii, Lubartów 2002.

Strony internetowe

www.pinakoteka.zascianek.pl/Wyczolkowski

www.pl.wikipedia.org/wiki/Leon_Wyczó?kowski

www.kamionka.lubelskie.pl

www.zskamionka.prv.pl

www.muzeumzamoyskich.pl

Relacje ustne: pani Justyny Krupy i pana Mieczys?awa Dyba?y z 2003.

 

Normal 0 false 21 false false false PL X-NONE X-NONE

Dane administracyjne, po?o?enie geograficzne

 Gmina Kamionka jest gmin? wiejsk?, le?y w pó?nocnej cz??ci województwa lubelskiego, w powiecie lubartowskim. Od pó?nocy graniczy z gmin? Firlej,
od wschodu z gmin? Lubartów, od po?udnia z gminami Niemce i Garbów (powiat lubelski), a od zachodu z gminami Abramów i Michów. Powierzchnia gminy wynosi 111,85 km2. W jej sk?ad wchodzi 20 so?ectw: Amelin, Biadaczka, Bratnik, Ciemno, D?brówka, Kamionka (so?ectwa: Kamionka I, Kamionka II i Kamionka III), Koz?ówka, Kierzkówka, Kierzkówka - Kolonia, Samokl?ski, Samokl?ski - Kolonia, Siedliska, Rudka Go??bska, Staro?cin, Stanis?awów Du?y, Syry, Wólka Krasieni?ska, Zofian.

Gmina Kamionka znajduje si? w granicach prowincji Ni?u ?rodkowoeuropejskiego, w regionie Niziny Mazowieckiej (tzw. Ma?e Mazowsze),
w centralnej cz??ci subregionu Równiny Lubartowskiej zwanej inaczej Wysoczyzn? Lubartowsk?. Po?o?ona jest na zachód od Lubartowa, nieco z dala od g?ównych szlaków komunikacyjnych regionu.

Rze?ba terenu.

Obszar ma charakter rozleg?ej równiny ze wzniesieniami morenowymi.

Wody powierzchniowe

Gmina le?y prawie w ca?o?ci w obr?bie zlewni rzeki Mininy, lewostronnego dop?ywu Wieprza. Minina bierze pocz?tek w Majdanie Tatarskim, poza granicami gminy, do której wp?ywa na 12,5 km swego biegu. W D?brówce rzeka przyjmuje prawostronny dop?yw zwany Krzyw? Rzek? i prowadz?cy 30% wi?cej wody ni? Minina. Poni?ej tego dop?ywu Minina p?ynie szerok?, p?ask? dolin? wy?cielon? piaskami a lokalnie torfami. Koryto rzeki jest od tego miejsca uregulowane. Minina zasila w wod? du?y kompleks stawów rybnych w Samokl?skach (powierzchnia ca?kowita - 185,5 ha). 

 Parysówka jest najwi?kszym dop?ywem Mininy, ma d?ugo?? 17,5 km. Bierze pocz?tek z rowu melioracyjnego w Wandzinie. Dno wy?cielaj? piaski, torfy i namu?y. Koryto rzeki zosta?o w latach 70 - tych uregulowane prawie na ca?ej d?ugo?ci. Parysówka wpada do Mininy w Kierzkówce. Doliny Mininy i Parysówki by?y
w warunkach naturalnych stale lub okresowo podmok?e. Po wykonaniu prac melioracyjnych zwierciad?o wody uleg?o obni?eniu o 1 - 2 metry. Charakter przeprowadzonych melioracji nie zapewni? jednak optymalnych warunków w glebie. Jest to szczególnie widoczne podczas lat suchych, kiedy nawet na obszarach nawadnianych zbiera si? tylko jeden pokos siana.

Gleby

Gmina zbudowana jest z gleb brunatnych, równie? bielicowych, kwa?nych
o drobnoziarnistym sk?adzie. We wschodniej cz??ci gminy przewa?aj? gleby bielicowe wytworzone z piasków, które s? ubogie w sk?adniki pokarmowe. W dolinach rzecznych wyst?puj? czarne ziemie oraz gleby bagienne, torfowe.

Flora i fauna

Obszar gminy cechuje du?a ró?norodno?? zbiorowisk ro?linnych. Lasy s?
w du?ym stopniu przekszta?cone dzia?alno?ci? cz?owieka. W wi?kszo?ci stanowi? w?asno?? prywatn?, a Lasy Koz?owieckie s? lasami pa?stwowymi nale??cymi do nadle?nictwa Lubartów, le?nictwa D?brówka. Wyst?puje tu kilka typów lasów: lasy siedlisk mokrych i wilgotnych (wierzba, topola, jesion, olcha), las i bór ?wie?y (d?b szypu?kowy, grab, brzoza, topola, sosna, lipa), las i bór mieszany - najcz??ciej wyst?puj?cy.

Po?udniowa cz??? gminy le?y w granicach Koz?owieckiego Parku Krajobrazowego i jego otuliny oraz w strefie Obszaru Chronionego Krajobrazu ,,Kozi Bór".

Zbiorowiska wodne s? siedliskiem ro?linno?ci p?ywaj?cej po powierzchni (ró?ne gatunki rz?sy, rdestnicy, w?osienicznik wodny, gr??el ?ó?ty i in.), oraz rosn?cej w ich pobli?u (pa?ki w?sko - i szerokolistne, trzcina pospolita, skrzyp b?otny, kosaciec ?ó?ty, turzyca, i in.).

Do?? du?? powierzchni? zajmuj? ??ki z wieloma gatunkami traw, oraz innych ro?lin ??kowych (babka zwyczajna, koniczyna, pi?ciornik, perz, bratek trójbarwny
i in.).

Na terenie gminy wyst?puje wiele gatunków ptaków (drozd, kowalik, wilga, zi?ba, ?ab?d? niemy, b?k, perkoz, rybitwa, czapla siwa, b?otniak, brodziec, remiz i in.), ssaków (dzik, sarna, zaj?c, gryzonie, tchórzofretka, szczur wodny i in.), p?azów
i gadów (jaszczurka zwinka, ?mija, kumak, ropucha, rzekotka, traszka i in.), owadów (pa? królowej, rusa?ka, trzmiel i in.)

Pomniki przyrody

Na terenie gminy zatwierdzonych jest 5 pomników przyrody: 

-buk zwyczajny w Samokl?skach w parku przy Pa?acu Weyssenhoffów

-d?b szypu?kowy w Samokl?skach w parku przy Pa?acu Weyssenhoffów

-jesion wynios?y w Samokl?skach w parku przy Pa?acu Weyssenhoffów

-dwa d?by szypu?kowe w parku pa?acowym w Koz?ówce

KAMIONKA DAWNIEJ I DZI?

Gneza nazwy miejscowo?ci

Istniej? dwie wersje pochodzenia nazwy Kamionka. Pierwsza z nich mówi, ?e przed wiekami ci?gn??y si? t?dy olbrzymie lasy. Obfitowa?y one w zwierz?ta
a szczególnie w kuny nazywane dawniej „kamionkami". Kamionka to zarazem dawna nazwa miary na zbo?e, wydr??onej w pniu z drzewa. Niektórzy twierdz?, ?e nazwa pochodzi od kamieni.

Najbardziej prawdopodobna wydaje si? pierwsza wersja. ?wiadczy?y o tym zabytkowe podwaliny ze starodrzewu przekazywane pokoleniem przy budowie nowych domów, zdrowe, ?ó?te jak wosk, pochodz?ce pewnie z dawnej puszczy obfituj?cej w kuny le?ne.

Krótka historia miejscowo?ci

Kamionka jest obecnie osad? i siedziba gminy, po?o?on? w odleg?o?ci 11 km na zachód od powiatowego miasta Lubartowa. Przez ponad 400 lat by?a jednak miastem. ?wiadcz? o tym zachowane ksi?gi miasta Kamionka w Archiwum Pa?stwowym w Lublinie, a pochodz? one z lat 1480 - 1811. Od roku 1576 ksi?gi te by?y prowadzone w j?zyku polskim, wcze?niej po ?acinie.

Pierwsza wzmianka o Kamionce w ?ród?ach pisanych pochodzi z roku 1415. Istnieje wprawdzie, odpis aktu datowanego na rok 1381, który proboszcz parafii Dys przedstawi? w roku 1645 Trybuna?owi Koronnemu w Lublinie, gdzie w?ród innych miejscowo?ci wymienia si? miasto Kamionk?, jest to jednak falsyfikat.

Data lokacji miasta nie jest dok?adnie znana, poniewa? nie zachowa? si? dokument lokacyjny. W roku 1450 wojewoda sandomierski Jan z Ole?nicy, za zezwoleniem króla Kazimierza Jagiello?czyka, przeniós? Kamionk? z prawa polskiego na niemieckie, co poprawi?o sytuacj? prawn? i gospodarcz? mieszka?ców. Nied?ugo potem musia?a nast?pi? erekcja miasta, gdy? dokument z roku 1458 nazywa Kamionk? miastem. Jego herbem by?y dwa skrzy?owane klucze.

W 1469 r. Kazimierz Jagiello?czyk ustali? w mie?cie targi, co sobot? i dwa jarmarki: w dzie? ?w. Piotra i Paw?a (29 czerwca) i ?w. Katarzyny (25 listopada).

Kamionka jak wi?kszo?? miast w dawnej Polsce by?a miastem prywatnym. W?a?cicielami Kamionki i ca?ego klucza okolicznych dóbr byli, poczynaj?c od XV wieku T?czy?scy, Ole?niccy, Górkowie, Szamotulscy, Dani?owicze, Micha?owscy, Pra?mowscy, Puzynowie, Niemyscy, Pep?owscy a od 1735 r. Bieli?scy i 1799 r. Zamoyscy, którzy byli równie? posiadaczami Pa?acu w Koz?ówce.

W historii Kamionki znane s? nazwiska, które od XV wieku do chwili obecnej nosz? jej mieszka?cy Borz?cki, Soszka, Wierzcho?, Ko?uch i inne.

Mimo wszystkich ogranicze? narzucanych przez dziedziców, Kamionka by?a miastem w pe?nym tego s?owa znaczeniu. Mia?a królewskie przywileje lokacyjne i w?asne organy s?dowe i administracyjne.

Miasteczko mia?o obieranego wójta, który wraz z ?awnikami tworzy? ?aw?, czyli s?d miejski oraz burmistrza, stoj?cego na czele rady. Istnia? te? pr?gierz, a prawo g?osi?o, ?e: „...w procesie za kradzie? sprawca b?dzie przez dwa dni do niego przywi?zany i otrzyma dwie?cie plag rózgami".

 Kamionka od I po?owy XVI w. by?a siedzib? parafii. Pierwotnie od po?owy XV w. modlono si? w ko?ciele drewnianym (prawdopodobnie by? fili? ko?cio?a parafii w Dysie). Ko?ció? murowany wzniesiono pod koniec XV lub na pocz?tku XVI w.

Polska ludno?? Kamionki by?a w ca?o?ci katolicka (mieszkaj?cy w Kamionce ?ydzi, jak we wszystkich miastach polskich nie posiadali obywatelstwa miejskiego). Nawet w okresie reformacji ogromna wi?kszo?? mieszka?ców zosta?a wierna katolicyzmowi. Jednak ko?ció? zosta? na krótki czas oddany kalwinom (ok. 1570 - ok. 1610). Po oddaniu ko?cio?a katolikom zosta? ponownie konsekrowany.

 Wojny z po?owy XVII w. przynios?y Kamionce bardzo du?e zniszczenia.
W 1656 r. w czasie najazdu Szwedów zniszczeniu uleg?o wiele dokumentów w tym dawne przywileje królewskie.

 G?ównym zaj?ciem mieszka?ców by?o rolnictwo, a najwa?niejszym rzemios?em by?o tkactwo. Ju? w XVIII wieku Kamionka znana by?a z wyrobu p?ócien oraz samodzia?ów z we?ny owczej. W latach 1831 - 1866 istnia? cech tkaczy - p?ócienników. Domy mieszkalne by?y wykonane z drewna i poszyte s?om?, tylko nieliczne z nich by?y kryte dachówk?. W 1886 roku by?o 257 domów w tym cztery murowane. Taka zabudowa by?a szczególnie podatna na zagro?enie po?arowe.
W latach 1816 i 1846 miejscowo?? uleg?a zniszczeniu w czasie dwóch wielkich po?arów, a niebrukowane ulice przez ponad pó? roku ton??y w b?ocie.

 Po trzecim rozbiorze Kamionka znalaz?a si? pod panowaniem Austrii, w granicach tzw. Galicji Zachodniej. Po 1809 r. wesz?a w sk?ad Ksi?stwa Warszawskiego, by po 1815 r. sta? si? cz??ci? Królestwa Polskiego, zwi?zanego z Rosj?.

Powoli do Kamionki zacz??a dociera? o?wiata. W r. 1809 istnia?a tu szko?a „arbitralno?ci obywateli zostawiona", tzn. dzieci uczy? prywatnie op?acany przez rodziców nauczyciel. W 1818 r. zosta?a utworzona szko?a elementarna, pozostaj?ca pod opiek? w?adz Królestwa Polskiego, która istnia?a do 1829 r. Ponownie otworzono j? w 1838 r., ale dzia?a?a z przerwami.

Najbardziej dramatycznym wydarzeniem w XIX wieku by? udzia? obywateli Kamionki w powstaniu styczniowym. „W nocy z 22 na 23 stycznia 1863 roku sprzysi??eni z Kamionki i Koz?ówki ?ci?gali do folwarku skrobowskiego (miejscowo?? Skrobów k. Lubartowa), gdzie po kilku godzinach zebra?a si? niewielka partia uzbrojona w dr?gi. Wraz z grup? spiskowców z Lublina zaatakowali garnizon rosyjski w Lubartowie". Po zaci?tej walce bitwa zako?czy?a si? pora?k? powsta?ców. S?d polowy skaza? na kar? ?mierci pi?ciu powsta?ców w?ród nich Józefa Meksu?? z Kamionki. W okresie rewolucji 1905 -07 wróci?o z zes?ania z Syberii po przesz?o 40-latach tylko trzech mieszka?ców Kamionki. W roku 1869 Kamionka utraci?a prawa miejskie, otrzyma?a status osady i sta?a si? od tej pory siedzib? gminy.

W 1900 ostatnim roku XIX stulecia, post?p cywilizacyjny rozpocz?? si? od otwarcia apteki w Kamionce. O?ywienie gospodarcze nast?pi?o dopiero w pierwszej po?owie XX wieku. Wp?yn??o na to niew?tpliwie za?o?enie w 1904 roku, z inicjatywy ks..Jana Gali?skiego, Spó?dzielni Spo?ywców „Przezorno??". Jej g?ównym zadaniem by?o dostarczanie mieszka?com osady niezb?dnych produktów i towarów gospodarstwa domowego. W 1912 roku powsta?a w Kamionce Spó?ka Mleczarska. Ju? w 1907 r. z inicjatywy mieszka?ców Kamionki powo?ano Stra? Po?arn?.

 Podczas I wojny ?wiatowej, w 1915 roku w pobli?u Kamionki, w bagnistych lasach zwanych Kryjamami, toczy?y si? zaci?te walki mi?dzy wojskami rosyjskimi i austriackimi, wspieranymi przez polskich legionistów. W Kamionce przebywa? wówczas komendant Legionów Józef Pi?sudski a jego sztab mia? siedzib? na plebanii.

Wa?nym wydarzeniem w dwudziestoleciu mi?dzywojennym by?a budowa drogi bitej z Lubartowa do Kamionki i Michowa. W roku 1921 w Kamionce by?o 340 domów i 2257 mieszka?ców, do roku 1939 liczba mieszka?ców wzros?a do oko?o 2500. G?ównym ?ród?em utrzymania by?o nadal rolnictwo i tkactwo. Istnia?a równie? stra? po?arna i kó?ko rolnicze.

Kamionka jako jedna z pierwszych miejscowo?ci w Polsce pad?a ofiar? hitlerowskich represji w czasie II wojny ?wiatowej. Dnia 11 listopada 1939 roku grupa konspiratorów z Kamionki zorganizowa?a obchody ?wi?ta niepodleg?o?ci. Poniewa? Niemcy nie znali wszystkich uczestników zebrania, dn. 15 listopada aresztowano ca?? miejscow? inteligencj?. Dnia 6 stycznia 1940 roku zosta?o rozstrzelanych w Lublinie 17 mieszka?ców Kamionki. Nazwiska pomordowanych zapisane s? na tablicy znajduj?cej si? w centrum miejscowo?ci, która upami?tnia te tragiczne wydarzenia.Opis aresztowania nauczyciela Wincentego Cyfrowicza przedstawiony przez pani? Mari? Daniewsk? z Kamionki: „Pan Wincenty Cyfrowicz by? od 1 wrze?nia 1939 roku kierownikiem szko?y w Kamionce. Poniewa? Niemcy j? zaj?li lekcje odbywa?y si? w budynku przy skrzy?owaniu ulicy Kockiej i Lubartowskiej. W?a?nie trwa?y lekcje, gdy w Kamionce pojawi? si? samochód. Przyszed? gospodarz domu pan Lamberg i powiedzia? do pana Cyfrowicza, ?e w Kamionce aresztuj? wszystkich nauczycieli. Zaproponowa?, ?e otworzy tylne drzwi ?eby mo?na by?o uciec. Pan Cyfrowicz jednak nie chcia? ucieka? i powiedzia? - jestem Polakiem i mam odwag? umrze? na swoim posterunku. Uspokoi? dzieci i czeka? na przyj?cie Niemców. Nied?ugo potem weszli Niemcy podeszli do niego i co? powiedzieli po niemiecku. Pan Cyfrowicz powiedzia? swojemu synowi, który by? w klasie, aby zawiadomi? mam? i ?eby si? nie martwili. Za?o?y? p?aszcz i wyszed? z klasy. By?o to 15 listopada 1939 roku". Do domu ju? nie powróci?.

 W 1942 roku Kamionka sta?a si? g?ównym o?rodkiem tajnego nauczania w powiecie lubartowskim. Prac? tajnych kompletów kierowa? proboszcz parafii ks. Micha? S?owikowski.

Obszar gminy Kamionka, tak jak i teren ziemi Lubartowskiej zosta? wyzwolony przez 27 Wo?y?sk? Dywizj? Piechoty AK w lipcu 1944 r. Sztab 27 WDP AK stacjonowa? w pa?acu w Koz?ówce, co zosta?o upami?tnione tablic?, która umieszczona jest przy g?ównym wej?ciu do budynku pa?acu

Po wojnie pierwszym wa?nym wydarzeniem na pocz?tku lat pi??dziesi?tych by?a elektryfikacja Kamionki. Osada stopniowo stawa?a si? centrum administracyjnym i gospodarczym. W miejscowo?ci istnieje Urz?d Gminy, Bank Spó?dzielczy, Gminna Spó?dzielnia SCH, Gminna Biblioteka Publiczna, piekarnia, punkty us?ugowe oraz sklepy.

W 1994 roku oddano do u?ytku nowy budynek szkolny, który jest siedzib? zespo?u szkó?, a w 2000 r. oddano nowoczesn? sale gimnastyczn?.

Zabytki Kamionki:

Ko?ció? pw ?w. Aposto?ów Piotra i Paw?a, kaplica grobowa Weysenhoffów, kaplica na cmentarzu grzebalnym, klasycystyczne nagrobki z XIX i pocz?tków XX w.

Ko?ció? murowany pod koniec XV lub na pocz?tku XVI wieku. Jest najstarszy w powiecie lubartowskim i nale?y do najstarszych w ca?ym województwie lubelskim. Mimo przekszta?ce? zachowa? gotyck? bry??, co na Lubelszczy?nie stanowi ewenement.

Kaplica grobowa Weysenhoffów  - wznoszona w latach 1848 - 1858 r. przez Ludwika Szamot? dla w?a?cicieli Samokl?sk Weysenhoffów. Na planie ko?a. Znajduje si? pod ni? krypta z grobami Tekli i Jana Weysenhoffów.

 

WP?YW INNYCH KULTUR NA ?YCIE MIESZKA?CÓW KAMIONKI

 Bez w?tpienia du?y wp?yw na ?ycie mieszka?ców Kamionki wywarli mieszkaj?cy tu od wieków ?ydzi. Pierwsza wzmianka o kamionkowskich ?ydach pochodzi z ko?ca XVI wieku. Ich liczba wzros?a w XVIII, a szczególnie w XIX wieku. W 1861 roku parafie zamieszkiwa?o 231 ?ydów. Posiadali oni w Kamionce dom modlitwy - synagog?. Przy niej istnia? tak zwany Dozór Bó?niczy. Kamionkowski Okr?g Bó?niczy utrzymywa? si? g?ównie ze sk?adek wiernych i op?at za spe?nianie pos?ug religijnych. Dochody przeznaczano na: wynagrodzenie rabina, materia?y pi?miennicze, op?at? podatków, prenumerat? czasopism, o?wietlenie i ogrzewanie bó?nicy.

W okresie dwudziestolecia mi?dzywojennego ?ydzi stanowili po?ow? ludno?ci Kamionki. Mieszkali przy ulicy Lubartowskiej, Kockiej oraz w Rynku. Trudnili si? g?ownie handlem, dlatego te? wi?kszo?? domów by?a w s?siedztwie sklepów. W ich posiadaniu by?a olejarnia i dwie piekarnie. Handlowali prawie wszystkim, pocz?wszy od artyku?ów spo?ywczych a sko?czywszy na przemys?owych. ?yli zgodnie ze swoj? religi? i przestrzegali wszelkich zasad, które im ona narzuca?a. Mimo ró?nicy wyzna? ludzie odnosili si? do siebie przyja?nie i egzystowali obok siebie bez wi?kszych konfliktów. Jedynie rabin nie utrzymywa? kontaktów z Polakami. Dzieci ?ydowskie ucz?szcza?y najpierw do w?asnej szko?y, a po jej uko?czeniu zaczyna?y nauk?
w szkole polskiej.

 

CIEKAWOSTKI ARCHITEKTONICZNE, OBYCZAJOWE

(PODANIA LUDOWE, LEGENDY, POWIEDZENIA)

 Ciekawostki architektoniczne

Miejscowo?? zachowa?a swój uk?ad ulic i rozmieszczenie osady od XVI wieku (1549 rok - Andrzej z Górki wytyczna wi?kszy rynek i nowe ulice). Uk?ad ten przetrwa? do czasów obecnych. Z tamtych lat przetrwa?y równie? niektóre nazwy ulic, takie jak ulica Browarna, Grobelna, Dr?gowska, Katowska, Ko?cielna, Niska.

G?ównym zaj?ciem mieszczan Kamionki by?o rolnictwo, ale zabudowania gospodarcze jak stodo?y i obory znajdowa?y si? w oddaleniu od zabudowa? mieszkalnych, w trzech punktach. By?y to tzw.: Stodo?y Litewskie (nazwa pochodzi najprawdopodobniej od miejsca obozowiska wojsk litewskich z okresu sejmu, który uchwali? uni? lubelsk? w1569 r.), Stodo?y Zastawskie (za stawem miejskim) i Stodo?y Warszawskie (przy drodze do Warszawy).

Legenda o za?o?eniu Kamionki

    Za?o?ycielem Kamionki by? wed?ug legendy rycerz Górka z Kurnika, który za pomoc udzielon? Symeonowi (dziedzicznemu w?adcy Rusi Czerwonej) przeciwko kniaziowi kijowskiemu Wasylowi zosta? obdarowany przez niego dwoma tysi?cami ?anów po?o?onymi nad rzek? Wieprz. Rycerz Górka postanowi? obj?? w?o?ci. Dobiwszy do kresu podró?y zarz?dzi? postój i kaza? rozbi? obozowisko. Nad ranem wyszed? przed namiot i zm?czony usiad? na kamieniu. Za chwil? zasn?? i w sennym majaku zobaczy? ?any dziewicze poros?e traw? i galopuj?cego koz?a sarniaka o pi?knym wie?cu rogów. Obudziwszy si? zwróci? wzrok w tamt? stron? i na jawie ujrza? ten sam widok. Pogna? za koz?em i na wysokim wzniesieniu zastrzeli? go z kuszy. Stan?wszy nad sarniakiem wymówi? znamienne s?owa: „Tam na miejscu obozowiska, gdzie le?y kamie?, na którym ?ni?em stanie miasteczko i od kamienia daj? mu nazw? Kamionka, a w miejscu, na którym pad? wy?niony kozio?ek stanie moja siedziba i nazwana zostanie Koz?ówk?, taka jest moja wola".

WYBRANE MIEJSCOWO?CI GMINY

Koz?ówka

W gminie Kamionka znajduje si? miejscowo?? Koz?ówka znana w ca?ej Europie ze znajduj?cego si? tam Zespo?u pa?acowo - parkowego zwanego obecnie Muzeum Zamoyskich.

Najdawniejsze wiadomo?ci zwi?zane z t? miejscowo?ci? pochodz? ju? z XVI wieku. W 1676 roku Koz?ówka liczy?a 34 mieszka?ców (bez dzieci), a w 1787 r ju? 3006. Wzrost liczby mieszka?ców zwi?zany by? z powstaniem o?rodka rozleg?ych dóbr ziemskich.

W roku 1728 Jadwiga Niemyska pods?dkowa Ziem Lubelskich ofiarowa?a swej wnuczce Jadwidze Pep?owskiej maj?tek, w sk?ad którego wchodzi?y pobliskie miejscowo?ci. Historia pa?acu rozpoczyna si? w roku 1735, kiedy to odby? si? ?lub Micha?a Bieli?skiego z Tekl? Pep?owsk?. W posagu panny m?odej znajdowa?y si? dobra koz?owieckie obejmuj?ce 11 wsi oraz miasto Kamionka.

Budowa pa?acu zako?czy?a si? w roku 1742. Architektem, który przygotowa? projekt zespo?u pa?acowego by? Józef II Fontana, a swój wk?ad w jego powstanie wniós? równie? brat Micha?a Bieli?skiego - Franciszek, ówczesny marsza?ek wielki koronny. Cz?owiek ten znany by? ze swego zami?owania do sztuki i aby zapewni? rozg?os Koz?ówce organizowa? tam przedstawienia teatralne.

W 1799 roku dobra koz?owieckie zakupi?a rodzina Zamoyskich. W ich r?kach pa?ac znajdowa? si? do 1944 roku, kiedy to po drugiej wojnie ?wiatowej utworzone zosta?o tam muzeum pa?stwowe, a potem sk?adnica muzealna.

W?a?cicielem, który najbardziej zas?u?y? si? ?wietno?ci pa?acu by? Konstanty Zamoyski. Otrzyma? on Koz?ówk? w roku 1970 od ojca Jana. Dla nadania wi?kszej rangi gromadzi? cenne dzie?a sztuki z ca?ego ?wiata mi?dzy innymi: dzie?a malarstwa, porcelan?, rze?by i okazy sztuki meblarskiej. Pomieszczania pa?acu by?y ozdobione przez ponad 1000 obrazów.

W latach 1879 - 1907 pa?ac zosta? przebudowany. W tym czasie powsta?a kaplica po??czona z pa?acem przej?ciem na pi?trze i parterze, któr? wybudowa? Jan Heinrich m?odszy. Wzorowa? si? on na kaplicy Ludwika XIV, która znajduje si? w Wersalu we Francji. Wn?trze kaplicy wzbogacaj? witra?e oraz organy, które umo?liwiaj? organizowanie koncertów organowych.

W latach okupacji niemieckiej wiele osób ukrywa?o si? w Koz?ówce. W takich okoliczno?ciach, w latach 1940 -41 na zaproszenie Jadwigi i Aleksandra Zamoyskich, przebywa? w pa?acu ksi?dz Stefan Wyszy?ski, pó?niejszy Prymas Polski. W roku 2001 znajduj?cy si? w pobliskiej Kamionce Zespó? Szkó? otrzyma? imi? Ksi?dza Kardyna?a Stefana Wyszy?skiego.

W czasie II wojny ?wiatowej ?ona Aleksandra Jadwiga Zamoyska, w obawie przed zbli?aj?cym si? frontem, wywioz?a do Warszawy najcenniejsze okazy. Wiele z tych dzie? sp?on??o w czasie powstania warszawskiego w 1944 roku. Tymczasem 23 lipca 1944 r. Koz?ówk? wyzwoli?y oddzia?y 27 Wo?y?skiej Dywizji Armii Krajowej, ale ju? po dwóch dniach zosta?y rozbrojone przez Armi? Czerwon?.

W 1944 r. zespó? pa?acowy przeszed? na w?asno?? pa?stwa i zosta?o w nim urz?dzone, pierwsze na ziemiach wyzwolonych, muzeum. Muzeum w latach 1955 -1977 sta?o si? sk?adnic? muzealn?. Spu?cizn? tego okresu stanowi? zbiory prezentowanejako wystawa „socrealizmu".

http://kamionka.eurzad.eu/img/userfiles/files/clip_image002%285%29.jpg

Od roku 1977 przywrócony zosta? temu miejscu status Muzeum, które w ci?gu ostatniego ?wier?wiecza zosta?o odrestaurowane i jest ch?tnie odwiedzane przez turystów z kraju i zagranicy. Ostatnio wzbogacone zosta?o przez otwarcie powozowni.

W sk?ad zespo?u pa?acowego wchodz? cz??? g?ówna pa?ac, bli?niaczo podobne budynki kaplica i teatralnia, oficyna kuchenna, dwie kordegardy na planie kwadratu oraz stajnia i powozownia. Ca?o?? zamyka brama wjazdowa. Wschodni? cz??? posiad?o?ci znajduje zespó? parkowy, w którym znajduj? si? pi?knie kwitn?ce rabaty, urokliwe alejki spacerowe, fontanna i pomnik ?o?nierzy francuskich kampanii napoleo?skiej z 1812 roku. W g??bi parku znajduje si? plac zabaw. Przygotowany jest on z my?l? o dzieciach, gdzie mog? wypocz?? i rozwija? swoj? sprawno?? fizyczn?.

W 1994 roku w 50 rocznic? powstania muzeum zosta?a otwarta wystawa pt; „Zamoyscy - dzieje rodu". W uroczysto?ci uczestniczy? hrabia Adam Zamoyski - wnuk stryjecznego brata Konstantego Zamojskiego - Adama. Przyby? on z Kanady, gdzie mieszka? na sta?e. Wystawa by?a okazj? do wspominania dawnych dziejów i zapoznania si? z histori? rodu Zamoyskich.

Muzeum Zamoyskich jako placówka kulturalna wielokrotnie by?a wyró?niana nagrodami i ró?nymi certyfikatami. Do najwa?niejszych mo?na zaliczy?:

-Medal Europa Nostra 1997(za znakomite odnowienie unikatowego zespo?u pa?acowo-parkowego oraz zachowanie starej kolekcji malarstwa i mebli rodziny Zamoyskich przyznany przez Mi?dzynarodow? Komisj? Ekspertów
za rok 1997),

-Z?oty Medal " na najlepsze prace z zakresu ochrony zabtykowych za?o?e? ogrodowych w 1999 roku" (za utrzymanie i piel?gnacj? za?o?enia pa?acowo-parkowego w Koz?ówce, przyznany przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego),

-Certyfikat Zatwierdzenia ISO 9001:2000 (przyznany w 2001)

-Honorowy tytu? "Ambasador Województwa Lubelskiego2000" (za promocj? i budowanie korzystnego wizerunku regionu lubelskiego, przyznany przez Przewodnicz?cego Kapitu?y Tytu?u - Marsza?ka Województwa Lubelskiego),

-Certyfikat "Per?a w Koronie Województwa Lubelskiego"

Na po?udnie od Koz?ówki znajduje si? kompleks le?ny o przewadze boru sosnowego i d?bowego, zwany Lasami Koz?owieckimi. W ich po?udniowej cz??ci znajduje si? rezerwat „Kozie Góry", utworzony w 1958 roku w celu zachowania fragmentu lasu pochodzenia naturalnego z udzia?em d?bu szypu?kowego, który wyst?puje tu w pobli?u swego zasi?gu geograficznego. Rosn? tu d?by w wieku 250 lat i si?gaj?ce wysoko?ci? 30 m. Miejsce to jest ostoj? ro?lin i zwierz?t. W?ród ptaków wyst?puj? tu rzadkie gatunki takie jak: dzi?cio? czarny, s?owik szary czy kowalik.

Syry

Nazwa wsi pochodzi od klinowatych pól w kszta?cie serów, wytyczonych jeszcze w czasach cesarskich. W czasie I wojny ?wiatowej Syry zosta?y ca?kowicie spalone. Ten sam los spotka? wie? w czasie II wojny, a o walkach w tej okolicy mówi napis na pomniku: ,,Cze?? bohaterskim ?o?nierzom Armii Ludowej pod dowództwem pp?ka. ,,Mietka" (Mieczys?awa Moczara) i partyzantom radzieckim z oddzia?u Czepigi, którzy w okolicznych lasach dn. 12.5.1944 r. stoczyli zwyci?ski bój z oddzia?ami SS,,Wiking'' w walce o nasz? i wasz? wolno??. W 25 rocznic? bitwy - spo?ecze?stwo powiatu lubartowskiego 1969 r.

http://kamionka.eurzad.eu/img/userfiles/files/clip_image002%286%29.jpg

Napis na pomniku mówi o bitwie stoczonej pomi?dzy zgrupowaniem Armi Ludowej a Niemcami, w dniach 12-14 maja 1944 roku w okolicach wsi D?brówka, Syry i Amelin.

Po wojnie wie? odbudowa?a si?, otrzyma?a ?wiat?o, punkt biblioteczny, Klub Ksi??ki i Prasy ,,Ruch'' oraz sklep spo?ywczo - przemys?owy.

W 1981 r. dzi?ki ogromnemu zaanga?owaniu wiejskiej spo?eczno?ci i ówczesnego proboszcza ks. Tadeusza Berezy, w centrum miejscowo?ci zosta?a wybudowana kaplica pw. Matki Bo?ej Nieustaj?cej Pomocy, nale??ca do parafii w Kamionce. Budowa zosta?a rozpocz?ta pomimo sprzeciwu w?adz.

W 1996 r. mieszka?cy miejscowo?ci otrzymali do u?ytku nowy budynek remizo - ?wietlicy.

Samokl?ski

Nazwa Samokl?ski wyst?puje w starych dokumentach XV- wiecznych (pierwsza wzmianka 1417 r. - Sowoclanski), a tak?e u D?ugosza w ksi?dze „Liber Beneficiorum". Wie? ta by?a dziedziczona kolejno przez: O?arowskich (w pierwszych latach istnienia obowi?zywa?a nazwa Sowokl?ski), T?czy?skich, Lubomirskich, Sieniawskich, a w wieku XVIII Czartoryskich. Od 1800 r. pu?kownik Ciesielski, wychowawca m?odych Czartoryskich, który otrzyma? ten maj?tek w do?ywocie rozpocz?? budow? nowego dworu. Natomiast Izabela Czartoryska za?o?y?a w Samokl?skach park w stylu angielskim z wieloma egzotycznymi drzewami, oran?eri? i ro?linami krajów po?udniowych. By? to wtedy najpi?kniejszy park na Lubelszczy?nie.

W roku 1824 roku Samokl?ski kupi? genera? Jan Weyssenhoff. Za udzia? w powstaniu listopadowym zosta? zes?any w g??b Rosji. Po powrocie w 1833 r. mieszka? w Samokl?skach, a? do ?mierci. Pochowany obok ?ony w Kaplicy Grobowej w Kamionce wzniesionej obok Ko?cio?a.

http://kamionka.eurzad.eu/img/userfiles/files/clip_image002%287%29.jpg

Samokl?ski, pa?ac Weyssenhoffów, wzniesiony ok. 1800 r. w stylu klasycystycznym, wg projektu znanego architekta Christiana Piotra Aignera.  Przebudowany w 1883 r.

W 1881 roku posiad?o?? otrzyma? powie?ciopisarz Józef Weyssenhoff, który j? rozbudowa? nada? jej charakter pa?acowy. Z powodu rozrzutno?ci (m. in. gra w karty) straci? maj?tek na rzecz ordynata Maurycego Zamoyskiego. Ostatnimi w?a?cicielami Samokl?sk byli Ró?a i Wac?aw Kuszlowie, którzy prowadzili tu do 1939 r. dobrze properuj?ce gospodarstwo.

Obfito?? wód i mokrade? sprzyja?a bogatej ro?linno?ci, a w lasach i na bagnach trudnych do przebycia ?y?y zwierz?ta i ptactwo wodne. Poszczególne obszary le?ne mia?y swoje nazwy, jak: Kryjamy, Wielki Las, Borek, Wykietek, Góry, Niziny, Bratnik, Zalesie, które przetrwa?y do dnia dzisiejszego. Józef Weyssenhoff urz?dza? w nich polowania na dziki, sarny i lisy, a pi?kne widoki przyrody wykorzysta? w powie?ci „Soból i panna".

Wg relacji ludno?ci, w 1944 r. ?o?nierze Armii Czerwonej, którzy weszli na te tereny po Armii Krajowej dokonali dewastacji pa?acu, jego ksi?gozbiorów oraz cz??ciowo zabytkowego drzewostanu pi?knego parku.

Po wojnie posiad?o?? zosta?a rozparcelowana. Z 560 ha gruntów - 245 ha przeznaczono na utworzenie Pa?stwowego Gospodarstwa Rybackiego (istnieje do dzi? jako Gospodarstwo Rybackie). Z pozosta?ych ziem utworzono nowe gospodarstwa rolne lub powi?kszono ju? istniej?ce. W 1969 r. park i pa?ac zosta?y przekazane zak?adowi opieki spo?ecznej.

W 1971 r. cz??? terenu dawnego parku zosta?a przeznaczona na plac szko?y podstawowej, która zosta?a wówczas tutaj wzniesiona. Do 1954 roku Samokl?ski by?y siedzib? gminy.

Staro?cin

Pierwsze wzmianki pisane o tej miejscowo?ci pochodz? z roku 1459 (nazwa Starosczyn). Wzmianka ta mówi o przej?ciu w spadku w?asno?ci szlacheckiej Staro?cin przez Rafa?a i Si?gniewa z O?arowa. O?arowscy herbu Rawa byli potwierdzonymi w ?ród?ach w?a?cicielami do ko?ca XV w.

W czasie powstania styczniowego 1863 roku w?a?cicielami Staro?cina byli Cieszkowscy. Dziedziczka Emilia Cieszkowska zas?uguje na szczególn? uwag?. Znana z pracy spo?ecznej, za?o?y?a z w?asnych funduszy szkó?k? elementarn? na wsi. Staro?cin od pocz?tku powstania by? wa?nym punktem ??czno?ci powsta?czej. Tutaj znajdowa? si? sk?ad mundurów dla powsta?ców, a Cieszkowska dzi?ki swoim kontaktom z Galicj? przywozi?a bro?, amunicj? i mundury. Z w?asnych pieni?dzy wyposa?y?a oddzia? powsta?czy w Staro?cinie. Za?o?y?a równie? szpital, do którego zwozi?a rannych powsta?ców. Jako kurierka wielokrotnie zatrzymywana, a swoje ocalenie zawdzi?cza?a swojej odwadze i przytomno?ci umys?u. W lutym 1864 roku zatrzymana w Rozwadowie przez Austriaków, ale uda?o jej si? uciec i przedosta? za granic?.

W niepodleg?ej ju? Polsce, na prze?omie 1926/1927 r. w Staro?cinie zosta?a za?o?ona parafia. Równocze?nie z parafi? ówczesny proboszcz ks. Józef Baranowski powo?a? Ochotnicz? Stra? Po?arn?, która dzia?a do dzi? dnia.

Okres okupacji nie oszcz?dzi? mieszka?ców wsi. Dnia 4 czerwca 1943 r. ?andarmeria niemiecka z Lublina przyjecha?a do ma?ego przysió?ka o nazwie Kruk, le??cego w po?udniowo - zachodniej cz??ci Staro?cina, na skraju lasu. Z domostw zostali wyci?gni?ci m??czy?ni powy?ej 14 roku ?ycia i dokonano egzekucji
9 mieszka?ców, a wiosk? spalono. Z miejsca egzekucji uda?o si? zbiec jednemu m??czy?nie. Istniej? dwie wersje tych wydarze?. Jedna bardziej oficjalna mówi o prowokacji Niemców, którzy rzekomo przebrali si? za partyzantów i zostali go?cinnie przyj?ci przez mieszka?ców Kruka. Za co pó?niej dokonano egzekucji i spalenia osady.

Drug? wersj?, jako prawdziwa powtarzaj? mieszka?cy Staro?cina. Wg niej mieszkaj?ca w osadzie panna z dzieckiem, sk?ócona z s?siadami donios?a Niemcom o pomocy, jakiej udzielaj? mieszka?cy Kruka partyzantom. Dzie? po egzekucji dokonanej przez Niemców, partyzanci mieli dokona? egzekucji na tej?e kobiecie. Zbiorowa mogi?a rozstrzelanych znajduje si? na cmentarzu w Staro?cinie. Na miejscu egzekucji mieszka?cy postawili najpierw Krzy? a nast?pnie w 1992 r. Pami?tkowy obelisk z tablic? po?wiecony pomordowanym.

Staro?cin jest wsi? po?o?on? oko?o 8 kilometrów na po?udnie od Kamionki. Znajduje si? tam Szko?a Podstawowa, o?rodek zdrowia i dwie piekarnie zaopatruj?ce mieszka?ców województwa w ?wie?e pieczywo. Mieszka?cy tej miejscowo?ci zajmuj? si? g?ównie rolnictwem.

http://kamionka.eurzad.eu/img/userfiles/files/clip_image002%288%29.jpg

Staro?cin, Ko?ció? parafialny pw. Matki Boskiej Anielskiej.

Rudka Go??bska

Pierwsze wzmianki pisane pochodz? z roku 1425, kiedy to miejscowo?? nazywa?a si? Ruda. Kolejne informacje pochodz? z roku 1482 i mówi? o tym, ?e dobra te dziedzicz? Piotr i Jan Pruszy?scy z Rudna. Rudka Go??bska le?y oko?o 2 kilometry na zachód od Kamionki.

Siedliska

Informacja z roku 1466 podaje nieco inn? nazw? miejscowo?ci Szyedliska, nale?a?y wówczas do klucza dóbr Kamionki Anny Ole?nickiej.  Siedliska le?? oko?o trzy kilometry na wschód od Kamionki.

Wydawnictwo: „Lubartów i Ziemia Lubartowska" z 1972 roku, opisuje twórczo?? artystyczn? mieszkanki Siedlisk pani Izabeli Pra?mo. Jej prace w zakresie haftu ju? w szkole podstawowej by?y wyró?niane przez nauczycieli. Z czasem zacz??a wykonywa? prace na zamówienie. W?ród nich znajdowa?y si? sztandary, proporce
i znaczki okoliczno?ciowe.

Mieszka?cy wsi zajmuj? si? g?ównie rolnictwem, w tym kilku gospodarzy prowadzi du?e gospodarstwa sadownicze.

D?brówka

W 1375 roku D?brówka by?a w?asno?ci? szlacheck? a jej w?a?cicielem by? w tym czasie Pietrasz z D?brówki. Miejscowo?? nosi?a wtedy nazw? Dambrówka. Pó?niej nale?a?a do T?czy?skich i Ole?nickich. W 1450 r. król Kazimierz Jagiello?czyk przeniós? j? z prawa polskiego na ?redzkie.

Obecnie jej wiejski charakter i czyste ?rodowisko sprawiaj?, ?e zamiesza?y w tej okolicy rodziny pochodz?ce z terenów miejskich, a nawet z zagranicy. Dzia?aj? tu równie? osoby zrzeszone w „Stowarzyszeniu Dla Ziemi" i propaguj?ce idee ekologiczne oraz kultywowanie tradycji regionalnych. Niektórzy mieszka?cy zajmuj? si? wykonywaniem b?bnów.

O?WIATA W GMINIE

W 1809 r. w Kamionce istnia?a szko?a, w której dzieci uczy? prywatnie op?acany przez rodziców nauczyciel. W 1818 r. zosta?a utworzona szko?a elementarna, pozostaj?ca pod opiek? w?adz Królestwa Polskiego. Istnia?a do 1829 r. Ponownie otworzono j? w 1838 r., ale dzia?a?a z przerwami, a nauczyciel Antoni Puli?ski skar?y? si? w 1846 r. i? nie otrzymuje wynagrodzenia za swoj? prac?. W niepodleg?ej Polsce dzia?a?a siedmioklasowa Szko?a Powszechna, której kierownikiem by? Franciszek Tatarkowski. Od 1 wrze?nia 1939 r. jego funkcj? przej?? Wincenty Cyfrowicz, który znalaz? si? w grupie innych nauczycieli i ca?ej miejscowej inteligencji aresztowanej i zamordowanej przez Niemców. W okresie okupacji w Kamionce by? g?ówny o?rodek tajnego nauczania w powiecie lubartowskim. Prac? tajnych kompletów kierowa? proboszcz parafii ks. Micha? S?owikowski.

W okresie powojennym szko?a mie?ci?a si? w XIX - to wiecznym budynku dawnego s?du.

Brak nowego budynku szkolnego by?o wielk? bol?czk? jeszcze w latach osiemdziesi?tych XX w. Dopiero w 1994 r. oddano nowy, przestronny budynek, w którym mie?ci si? Zespó? Szkó? w Kamionce, wraz z oddan? w 2000 roku nowoczesn? sal? gimnastyczn?.

W sk?ad Zespo?u Szkó? w Kamionce im. Ksi?dza Kardyna?a Stefana Wyszy?skiego wchodz?:

-Szko?a Podstawowa,

-Gimnazjum,

-4 - letnie Technikum (zawód kucharz),

-2 - letnia Zasadnicza Szko?a Zawodowa (zawód kucharz ma?ej gastronomii)

Do szkó? ponadgimnazjalnych ucz?szczaj? uczniowie nie tylko z naszej gminy, ale z ca?ego powiatu lubartowskiego. Poza Kamionk?, na terenie gminy pracuj? dwie szko?y podstawowe: w Samokl?skach (z sal? gimnastyczn?) i w Staro?cinie.

?YCIE KULTURALNE (MIEJSCA SPOTKA?)

Miejscami, w których dawniej odbywa?o si? ?ycie kulturalne w Kamionce by?y: ratusz, za którym znajdowa? si? plac pod wyst?py teatralne, ko?ció? oraz szko?a. Du?y wk?ad w szerzenie kultury na terenie Kamionki w okresie dwudziestolecia mi?dzywojennego w?o?y? kierownik szko?y pan Franciszek Tatarkowski. Jego dzie?em by?o zorganizowanie w Kamionce Ko?a M?odzie?y Wiejskiej „Siew". Prowadzi? on równie? chór m?odzie?owy, który wyst?powa? w ko?ciele i na akademiach w rocznice pa?stwowe. Wyre?yserowa? wiele powa?nych sztuk teatralnych takich jak: „Karpaccy górale", „Chata za wsi?", „Bia?e fartuszki" i inne, przewa?nie o tre?ci patriotycznej, które by?y wystawiane w ratuszu. Co roku na ?wi?ta Bo?ego Narodzenia wystawia? Jase?ka. Obecnie dzia?alno?ci? kulturaln? zajmuje si? Gminny O?rodek Kultury, Biblioteka, szko?y, Parafia Rzymsko - Katolicka.

W Gminnym O?rodku Kultury dzia?a od 1994 r. Kapela Ludowa „TO I OWO" która wyposa?ona w pi?kne stroje regionalne, swoj? gr? i ?piewem u?wietnia wiele uroczysto?ci organizowanych z okazji ?wi?t narodowych, okazjonalnych i jubileuszy. GOK prowadzi równie? kilka klubów i kó?ek zainteresowa? dla mieszka?ców gminy. S? to: ko?o plastyczne, ko?o kolekcjonerskie, klub seniora, klub fotograficzny. Dzia?a tu kawiarenka internetowa

Co roku przy parafii odbywa si? jednodniowy festiwal piosenki religijnej „SACRO SONG". W festiwalach uczestniczy zawsze wiele zespo?ów i solistów z ca?ego województwa.

Na terenie gminy dzia?aj? równie? trzy zespo?y ?piewacze przy Ko?ach Gospody? Wiejskich w Koz?ówce i Kierzkówce.

W Samokl?skach dzia?a Wiejski O?rodek Kultury, wspó?finansowany z Funduszy Unii Europejskiej

Gminna Biblioteka Publiczna w Kamionce im. Józefa Ignacego Kraszewskiego posiada trzy filie: w Samokl?skach, Koz?ówce i Staro?cinie. Placówka wspó?pracuje ze szko?ami, odbywaj? si? tam lekcje biblioteczne z udzia?em dzieci i m?odzie?y. W pomieszczeniach bibliotecznych odbywaj? si? równie? wystawy i pokazy prac plastycznych, fotograficznych i innych.

 DAWNA MODA, FRYZURY, UBIORY (STROJE LUDOWE)

Kamionkowskie stroje regionalne by?y po?rednie mi?dzy mazurskimi a podlaskimi. Zanikn??y one prawie ca?kowicie w okresie dwudziestolecia mi?dzywojennego.

Strój m?ski sk?ada? si? z d?ugich spodni wpuszczanych w buty z d?ugimi cholewami i marynarki prostej z ma?ymi wy?ogami, kamizelki oraz czapki typu maciejówka (wszystko w kolorze szarym lub granatowym). Okrycie wierzchnie zimowe by?o proste do po?owy kolan, watowane. (Dawniej noszono sukman? z sukna samodzia?owego ze stanem do pasa, od pasa do po?owy ?ydek klosz, która zanikn??a pod koniec XIX wieku). Zimowym nakryciem g?owy by?a czapka zimowa barankowa, sto?kowata (wierzch wci?ni?ty do ?rodka).

Strój kobiecy stanowi? kaftan prosty do po?owy uda, zapinany na guziki lub haftki, spódnica d?uga do kostek, kloszowa. Do tego na ?wi?to zak?adano zapask? z cienkiego materia?u, na co dzie? zapask? samodzia?ow?, tak zwan? burcoch?). Okrycie wierzchnie zimowe to szuba prosta do po?owy kolan, watowana. Nakrycie g?owy to chustka, na lato cienka w kwiaty, na zim? gruba, we?niana. M??atki nosi?y korale kupione przez m??a, nieraz bardzo d?ugie.

 MIEJSCA PAMI?CI NA TERENIE GMINY

http://kamionka.eurzad.eu/img/userfiles/files/clip_image002%289%29.jpg

Tablica po?wiecona pomordowanym przez Niemców patriotom z Kamionki.Uroczysto?? ods?oni?cia mia?a miejsce 8 listopada 1992 roku.

Tekst umieszczony na tablicy: Pami?ci mieszka?ców Kamionki rozstrzelanych przez hitlerowców 6 stycznia 1940 r. za patriotyczny zryw 11 listopada 1939 r.,B?a?ejczyk Alfred lat 28,Bogdan Jan,Cyfrowicz Wincenty lat 48,Gebal Klemens lat 23,Ks. Gintowt-Dziewa?towski Piotr lat 47,Ks. Hunicz Antoni,Klamut Franciszek,Krupa Edward lat 28,Lasko? Marian lat 45,Mazurkiewicz Franciszek,Pietrzela Ignacy lat 20,Smolak Bronis?aw lat 23,Szatkowski Micha? lat 34,Weso?owski Józef lat 29,Zawadzki Józef lat 72.

Tablica granitowa z nazwiskami 15 mieszka?ców Kamionki, którzy zostali aresztowani 11 i 15 XI 1939 r. i rozstrzelani przez gestapo 6 I 1940 r. Tablica jest przytwierdzona do kamienia umieszczonego na cokole obok D?bu Pami?ci Narodowej w parku w Kamionce. Ufundowana z datków spo?ecze?stwa i przez w?adze gminy.

Pami?tkowy obelisk po?wi?cony pomordowanym przez Niemców, dn. 04. 06. 1943 r. mieszka?com przysió?ka o nazwie Kruk, le??cego na po?udniowym zachodzie wsi Staro?cin na skraju lasu. Tablica na obelisku zawiera nazwiska 9 pomordowanych: Bia?ek Antoni 39 lat, Wójcik Stefan 23 lata, Sugier Józef 44 lata, Woli?ski Stefan 22 lata, Woli?ski Józef 15 lat, Reszka Ignacy 21 lat, Woch Stanis?aw 24 lata, Sa?yga Józef 14 lat, Paprota Feliks 74 lata. Obelisk ufundowany w 1992 r., przez mieszka?ców Staro?cina znajduje si? na skraju lasu nieopodal miejsca egzekucji.

 http://kamionka.eurzad.eu/img/userfiles/files/Prezentacja1%282%29.jpg

 

OSOBY ZNANE, ZWI?ZANE Z TERENEM GMINY KAMIONKA

Józef Pi?sudski (1867-1935)polski dzia?acz niepodleg?o?ciowy, dowódca wojskowy, polityk, naczelnik pa?stwa Polskiego i naczelny wódz Armii Polskiej, pierwszy marsza?ek Polski; dwukrotny premier Polski.

Posta? tego wybitnego Polaka pojawia si? tak?e na terenie naszej gminy. W czasie I wojny ?wiatowej Pi?sudski przebywa? w sierpniu 1915 r. na Ziemi Lubartowskiej. Obecno?? ?o?nierzy Legionów Polskich by?a zwi?zana z kolejnym etapem walk maj?cych na celu wyp?dzenie Rosjan z tej cz??ci Królestwa Polskiego.

W dniu 5 sierpnia w O?arowie (miejscowo?? obecnie nie istnieje, znajduje si? w granicach wsi Samokl?ski) pod Samokl?skami wyda? s?ynny rozkaz do legionistów w pierwsz? rocznic? wymarszu pierwszej ,,kompanii kadrowej" z Krakowa. Czytamy w nim min.: ,,... ?o?nierze! Dzi? po roku wojny i pracy smutno mi, ze powinszowa? wam wielkich triumfów nie mog?, lecz dumny jestem, ?e dzisiaj z wi?kszym spokojem ni? rok temu mog? do was jak ongi zawo?a?: Ch?opcy! Naprzód! Na ?mier? lub ?ycie, na zwyci?stwo czy na kl?ski - id?cie czynem wojennym budzi? Polsk? do zmartwychwstania!". Rozkaz ten upowszechniony by? pó?niej w formie druku ulotnego.

Walki w okolicach Kamionki, okre?lone jako tzw. bój pod Kamionk? charakteryzowa?y si? bardzo du?? rozleg?o?ci?. Rozgrywa?y si? bowiem na terenie wielu okolicznych wiosek (Koz?ówka, Samokl?ski, Rudka Go??bska, Rudno, Ciemno, Kierzkówka i in.), a zako?czy?y si? 6 sierpnia 1915 r. wyparciem Rosjan z Kamionki. Kamionka sta?a si? wówczas, na krótko miejscem koncentracji wszystkich podleg?ych Pi?sudskiemu jednostek, a sam komendant wraz ze sztabem kwaterowa? na plebanii. Mieszka?cy zgotowali legionistom owacyjne powitanie, a wielu z nich czynnie zaanga?owa?o si? do walki o niepodleg?o??, zasilaj?c poszczególne pu?ki Legionów.

Józef Weyssenhoff (1860-1932) - baron, powie?ciopisarz, poeta, krytyk literacki, wydawca. Studiowa? prawo na Uniwersytecie w Dorpacie. W 1881 roku odziedziczy? dobra w Samokl?skach, w których gospodarowa?. Bogactwo przyrody pozwala?o mu oddawa? si? swej przyjemno?ci - urz?dzaniu polowa? na dziki, sarny i lisy. Pi?kne widoki okolic Samokl?sk wykorzysta? do opisów przyrody i ?ycia ?owieckiego w powie?ci „Soból i panna" (1911). Dzi?ki temu zosta? uznany za ?wietnego stylist? i mistrza opisów takiej tematyki. Z powodu swej rozrzutno?ci straci? rodowy maj?tek Samokl?ski, na rzecz ordynata Maurycego Zamoyskiego. Zmar? w Warszawie.

http://kamionka.eurzad.eu/img/userfiles/files/clip_image002%2810%29.jpg

Leon Wyczó?kowski Kopanie buraków 1893

Leon Wyczó?kowski (1852-1936) - polski malarz, grafik i rysownik, jeden z czo?owych przedstawicieli okresu M?odej Polski w nurcie malarstwa realistycznego. Ucz?szcza? przez kilka lat do Szko?y Powszechnej w Kamionce. Okres dzieci?stwa sp?dzony na ?onie przyrody w naszym regionie mia? wp?yw na kszta?towanie si? i rozwój jego twórczo?ci. Zapami?tane widoki przela? na p?ótno w obrazach z cyklu ,,Kopanie buraków.

Ksi?dz Prymas Stefan Wyszy?ski (1901 - 1981)

http://kamionka.eurzad.eu/img/userfiles/files/clip_image002%2811%29.jpg

W czasie II wojny ?wiatowej, od 1 sierpnia 1940 r. do pocz?tku wrze?nia 1941, ksi?dz Stefan Wyszy?ski ukrywa? si? przed Niemcami w maj?tku koz?owieckim. Przebywa? tu na zaproszenie Aleksandra i Jadwigi Zamoyskich jako kapelan sióstr franciszkanek z Zak?adu dla Ociemnia?ych w Laskach, które wraz z grup? podopiecznych tak?e znalaz?y tutaj schronienie. Wyk?ady ksi?dza Wyszy?skiego dla sióstr oraz dyskusje, w których brali udzia? tak?e inni ukrywaj?cy si? u Zamoyskich go?cie, nazywane by?y "Akademi? Koz?owieck?". Spe?niaj?c tak?e pos?ug? duszpastersk?, ksi?dz S. Wyszy?ski odprawia? Msze ?w. i nabo?e?stwa w Koz?ówce oraz w innych pobliskich miejscowo?ciach. By? równie? zaanga?owany w tajne nauczanie.

Na ??czniku mi?dzy pa?acem, a kaplic? pa?acow? Muzeum Zamoyskich w Koz?ówce umieszczono popiersie i tablic? upami?tniaj?c? posta? Ksi?dza Prymasa Stefana Wyszy?skiego i jego pobyt w Koz?ówce. Uroczyste ods?oni?cie nast?pi?o 9 czerwca 2000 roku.

Józef Nie?ko (1891-1953) - znany autor i dzia?acz ruchu ludowego w okresie dwudziestolecia mi?dzywojennego. Urodzi? si? w Koz?ówce w rodzinie ch?opskiej. By? samoukiem, autorem utworów literackich, a przede wszystkim licznych publikacji i poradników dla aktywistów organizacji wiejskich oraz autorem wielu opowiada?. Og?osi? blisko 800 korespondencji, artyku?ów, polemik i opowiada? drukowanych mi?dzy innymi w takich czasopismach jak: „Zorza", „Lud Polski", „Dru?yna", „Nasza Dru?yna", „Siew", „Wici", „Gromada-Gazeta Ludowa", „M?oda My?l Ludowa", „Ch?opski ?wiat", „Ch?opi i Pa?stwo". Józef Nie?ko nale?a? do pokolenia pisarzy-spo?eczników, którzy cz?sto wywodz?c si? z n?dzy wiejskiej stanowili przys?owiow? „sól polskiej ziemi".

Leon Karol Monnë (1910 - 1990) - doktor medycyny, podpu?kownik rezerwy. Jego przodkowie pochodzili z Francji. Protoplast? rodu Monnë w Polsce by? ?o?nierz Wielkiej Armii Napoleona, który pozosta? w Polsce podczas odwrotu Napoleona spod Moskwy w 1812  - 1813 r. Dziadek Leona Karola by? synem owego ?o?nierza. Leon Monnë wykszta?cenie lekarza wojskowego zdoby? w okresie mi?dzywojennym, by? specjalist? chirurgiem, a jednocze?nie podporucznikiem. Gdy wybuch?a II wojna ?wiatowa walczy? pod M?aw? (1 - 4 IX 1939 r.), bra? udzia? w obronie Warszawy, by? lekarzem w powstaniu warszawskim 1944 r. Po upadku powstania przedosta? si? do Krakowa i tam pracowa? jako lekarz. Powo?any do wojska i jako chirurg wojskowy bra? udzia? w operacji ,,Wis?a". Po zdemobilizowaniu z wojska w 1952 r. móg? zrealizowa? swoje marzenia pracy na wsi. Wówczas to podj?? prac? w Kamionce, gdzie zorganizowa? pierwszy w osadzie O?rodek Zdrowia. Pracowa? w nim do ko?ca ?ycia jako kierownik Gminnego O?rodka Zdrowia. Mieszka? w s?siednich Samokl?skach. Swojej pracy po?wi?ci? si? ca?kowicie, mia? ogromny wp?yw na podniesienie poziomu o?wiaty zdrowotnej w gminie. Poza prac? zawodow? dzia?a? spo?ecznie w Polskim Czerwonym Krzy?u, Towarzystwie Wiedzy Powszechnej, Klubie Oficerów Rezerwy. By? wielokrotnie nagradzany ró?nymi odznaczeniami pa?stwowymi, ale wa?niejsza by?a wdzi?czno?? dwóch pokole? mieszka?ców gminy, z których znaczn? cz??? zna? od urodzenia i którzy mówili o Nim ,,Nasz doktor". Dwa lata po ?mierci doktora w 1992 r. odby?a si? uroczysto?? nadania imienia dr Leona Monnë Gminnemu O?rodkowi Zdrowia w Kamionce.

Ks. Micha? S?owikowski (1898 - 1991) - ?wi?cenia kap?a?skie otrzyma? w 1924 r. Przez wi?kszo?? ?ycia by? zwi?zany z Lublinem gdzie m.in. by? dyrektorem Gimnazjum i Liceum Biskupiego. Na pocz?tku okupacji hitlerowskiej zosta? aresztowany i uwi?ziony na Zamku Lubelskim, sk?d uda?o mu si? wydosta?. Od kwietnia 1940 do lata 1945 r. by? proboszczem w Kamionce. W tym czasie sta? si? wspó?organizatorem i nauczycielem tajnego nauczania. Pod jego kierunkiem w 1942 r. Kamionka sta?a si? g?ównym o?rodkiem tajnego nauczania w powiecie lubartowskim. W czasie proboszczowania w Kamionce wiele razy spotyka? si? z ks. Stefanem Wyszy?skim, ukrywaj?cym si? w maj?tku Zamoyskich w Koz?ówce.

Franciszek Szczygie? (1917 - 1989) mieszkaniec Bratnika, rze?biarz ludowy, z zawodu rolnik. Rze?bi? z zami?owania od najm?odszych lat. Natchnienie czerpa? z tradycji religijnej i ?ycia wiejskiego - ?wiadcz? o tym m.in. rze?by:,,Chrystus frasobliwy", ,,Chrystus Biczowany", ,,Mi?dlenie lnu", ,,Prz??niczka", ,,Orka wo?ami". Jako surowca u?ywa? drewna lipowego i olchowego, kamienia i gliny. Jego rze?by znajduj? si? w zbiorach Muzeum Lubelskiego w Lublinie i Muzeum Regionalnego w Lubartowie. Mimo, i? nie by? cz?onkiem Lubartowskiego Towarzystwa Regionalnego wielokrotnie by? przez jego zarz?d doceniamy i honorowany dyplomami i nagrodami.

Izabela Pra?mo - mieszkanka Siedlisk, zajmowa?a si? twórczo?? artystyczn? Jej prace w zakresie haftu ju? w szkole podstawowej by?y wyró?niane przez nauczycieli. Z czasem zacz??a wykonywa? prace na zamówienie. W?ród nich znajdowa?y si? sztandary, proporce i znaczki okoliczno?ciowe. Jej prace wielokrotnie by?y wystawiane na wystawach w Muzeum Regionalnym w Lubartowie (1996 r.).

Janusz Cyfrowicz - ur. W 1929 r. w Kamionce, w której mieszka nadal. Porucznik w korpusie oficerów S?u?by Zdrowia. Instruktor fotografii z uprawnieniami 1 - szej kategorii, wyró?niony medalem 150 - lecia fotografii. Autor wielu wystaw fotograficznych eksponowanych m.in. w salach Muzeum Regionalnego w Lubartowie (ostatnia wystawa w Muzeum otwarta 16. 02. 2010 r., po?wiecona 35 - leciu  Klubu Fotograficznego ,,Zdrowie" oraz 80 - tych urodzin autora wystawy). Zas?u?ony dzia?acz kultury, zas?u?ony dla miasta Lubartowa (najnowsza wystawa otwarta 25. 02. 2010 r. w Sali Rycerskiej Starostwa Powiatowego ,,?o?nierz i lekarz ... - pro Memoria: dr p.p?ka - Leona Monnë" . Przygotowywa? i przygotowuje nadal opraw? w postaci wystaw fotograficznych wielu uroczysto?ci odbywaj?cych si? na terenie gminy, a tak?e powiatu. Wykonuje dokumentacj? fotograficzn? niemal wszystkich wa?niejszych uroczysto?ci gminy i powiatu. Znany spo?ecznik i aktywny cz?onek Lubartowskiego Towarzystwa Regionalnego, dla którego bezinteresownie przekazuje potrzebne fotografie. Tematyka jego prac jest bardzo ró?norodna, ale najwa?niejsze  to ekologia i ochrona ?rodowiska. Ze wzgl?du na podejmowanie ,,dra?liwych" tematów, dotycz?cych zanieczyszcze? okolicznych terenów nazywany ,,ekologicznym sumieniem regionu".

Bibliografia

Literatura:

1. Bro?ek K., ?ycie i praca dr med. pp?k. rez. Leona Karola Monne, [w:] Lubartów i Ziemia Lubartowska, red. W. ?ladkowski, B. G?sior, Lubartów 1993, s. 439 - 441.

2. Chabi?ski M., Gospodarka Kamionki w okresie 40 -lecia PRL, [w:] Lubartów i Ziemia Lubartowska, red. W. ?ladkowski, B. G?sior, Lubartów 1990, s.111 - 119.

3. Cieszko M., Dzieje Kamionki 1815 - 1869 roku, praca dyplomowa, Lublin 2010.

4. Cieszko M., Miejscowo?ci Gminy Kamionka do 1914 roku, Kielce 2000.

5. Cyfrowicz J., Powiedz mamie, ?e idziemy na Warszaw?, [w:] Lubartów             i Ziemia Lubartowska, red. W. ?ladkowski, B. G?sior, Lubartów 1993, s.281 -286.

6. ,,Dziennik Wschodni" 1996, nr 224

7. Gajos B., Egzekucja w Kruku - w 60. rocznic? wydarze?, ,,G?os Garbowa",    XI -XII 2003, s. 17

8. Gmina Kamionka, ,,Kurier Lubelski" 2006, nr 197, s. XI, (dodatek Gminy Lubelszczyzny)

9. Hirsz Z. J., Lata wojny i okupacji (1939-1944), [w:] Lubartów z dziejów miasta i regionu, Lublin 1972, s. 117 - 139.

10. J?drusik Stanis?aw, Sylwetki twórców. Izabela Pra?mo. Franciszek Szczygie?, [w:] Lubartów i Ziemia Lubartowska, Lublin 1972, s. 139 - 141.

11. Kalendarz Lubelski 1983, s. 25 -26

12. Kura? S., S?ownik historyczno-geograficzny województwa lubelskiego             w ?redniowieczu, Dzieje Lubelszczyzny, t. III, Warszawa 1983.

13. Lig?za Z. O strojach ludowych regionu lubartowskiego (cz. druga),               [w:] Lubartów i Ziemia Lubartowska, Lublin 1958, s. 18 - 19.

14. Lulek J., Dole i niedole s?dziwego miasteczka, [w:] Lubartów i Ziemia Lubartowska, Lublin 1958, s.22 - 26

15. Lulek J.., Lubartów i okolice, Lublin 1985.

16. Lulek J., Materia?y do historii szkolnictwa w powiecie lubartowskim (1831 - 1863), [w:] Lubartów i Ziemia Lubartowska, red. J. Lulek i in., B. G?sior, Lublin 1964, s. 125.

17. Lulek Z., Zwi?zki Leona Wyczó?kowskiego z regionem Lubartowskim, [w:] Lubartów i Ziemia Lubartowska, red. W. ?ladkowski, B. G?sior, Lubartów 1983, s.221 - 223.

18. Kosior S., Ofiary hitleryzmu w powiecie lubartowskim, [w:] Lubartów i Ziemia Lubartowska, Lublin 1961, s. 7 - 10.

19. Kozio? M., Kronika wa?niejszych wydarze?, [w:] Lubartów i Ziemia Lubartowska, red. W. ?ladkowski, B. G?sior,  Lubartów 1993, s.427 - 430.

20. Kozio? M., Ksi?dz infu?at Micha? S?owikowski, [w:] Lubartów i Ziemia Lubartowska, red. W. ?ladkowski, B. G?sior,  Lubartów 1993, s.437 - 438.

21. Kozio? M., Wydarzenia kulturalne, [w:] Lubartów i Ziemia Lubartowska, red. W. ?ladkowski, B. G?sior, Lubartów 1990, s.261.

22. Michalski W., Tradycje literackie Lubartowa i Ziemi Lubartowskiej, Lubartów 1994.

23. Olszewski S., Wspomnienia o poleg?ych na terenie Kamionki w latach 1939 - 1945, [w:] Lubartów i Ziemia Lubartowska, Lublin 1961, s. 6 - 7

24. Powiat lubartowski - informator turystyczny.

25. Puli?ski C., Kamionka. Ludzie, fakty, wydarzenia.

26. Re?ko J., Józef Pi?sudski i jego ?o?nierze na ziemi Lubartowskiej, [w:] Lubartów i Ziemia Lubartowska, red. W. ?ladkowski, B. G?sior, Lubartów 2000, s.117 - 128.

27. S?owikowski M. , Tajne szkolnictwo w powiecie lubartowskim, [w:] Lubartów i Ziemia Lubartowska, Lublin 1972, s. 118 - 120.

28. Szczepaniak J., Historia miasta Kamionki, [w:] Lubartów i Ziemia Lubartowska, red. W. ?ladkowski, B. G?sior, Lubartów 1993, s. 147 - 166.

29. Szczepaniak J., Niezwyk?e dzieje zwyk?ej Kamionki, „Sztandar Ludu" nr 256, z 4 XI 1985 r.

30. Szwabe A., Lubartów i okolice, Lublin 1993

31. Tokarzewski A. , Budownictwo sakralne w dekanacie Lubartów w latach 1944 - 1994, w [w:] Lubartów i Ziemia Lubartowska, Lubartów 1996, s. 93 - 107.

32. Tomczyk J. , Lubartów w powstaniu styczniowym, Lubartów z dziejów miasta i regionu, Lublin 1972, s. 281 - 288.

33. Wi?niewski S., Lubartów i okolice w 1918 roku, [w:] Lubartów i Ziemia Lubartowska, Lubartów 2000, red. W. ?ladkowski, B. G?sior , s. 129 - 165.

34. Zawadzki Z., Samokl?ski. Troch? historii, refleksji i wspomnie? osobistych, [w:] Lubartów i Ziemia Lubartowska, Lublin 1958, s.27 - 31.

35. ?muda A., Dzieje Lubartowa w zarysie, [w:] Lubartów i okolice w fotografii, Lubartów 2002.

Strony internetowe

www.pinakoteka.zascianek.pl/Wyczolkowski

www.pl.wikipedia.org/wiki/Leon_Wyczó?kowski

www.kamionka.lubelskie.pl

www.zskamionka.prv.pl

www.muzeumzamoyskich.pl

Relacje ustne: pani Justyny Krupy i pana Mieczys?awa Dyba?y z 2003.

 

 

Kalendarz wydarzeń

lipiec 2016
N P W Ś C Pt S
26 27 28 29 30 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31 1 2 3 4 5 6

Najbliższe wydarzenia

Brak wydarzeń